Psikiyatri polikliniğine başvuran kişilerde erken dönem uyum bozucu şemaların incelenmesi: Sağlıklı bireylerle bir karşılaştırma çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA TAŞDEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ELİF BARIŞKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, psikiyatri polikliniğine başvuran bireylerde ve sağlıklı bireylerde erken dönem uyum bozucu şemalar ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmada ayrıca, işlevsel olmayan tutumların erken dönem uyum bozucu şemalar ve psikolojik belirtiler arasında aracı bir rolünün olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Psikiyatri polikliniğine ilk kez başvuran ve psikotrop ilaç kullanmayan 18-25 yaş arasındaki bireyler ve üniversite öğrencileri araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Aktarılan değişkenlerin ölçülmesi amacıyla katılımcılara Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Maudsley Obsesif-Kompulsif Soru Listesi (MOKSL), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (STAIA-STAIB), Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ) ve psikiyatri polikliniğine başvuran bireyler ve üniversite öğrencileri için ayrı ayrı oluşturulmuş olan demografik bilgi formları uygulanmıştır.Araştırmanın temel sorularını yanıtlamak amacıyla yürütülen MANOVA sonucunda hastaların karşılaştırma grubundan duygusal yoksunluk, karamsarlık, duyguları bastırma, iç içe geçme/bağımlılık ve cezalandırılma şema boyutları açısından farklılaştığı bulunmuştur. Hastalar ayrıca zedelenmiş otonomi, kopukluk, diğerleri yönelimlilik şema alanları açısından karşılaştırma grubundan ayrışmaktadır.Hastalarda psikolojik belirtileri yordayan şema boyutlarını belirlemek amacıyla Aşamalı Regresyon Analizleri yürütülmüştür. Regresyon Analizi sonuçlarına göre hastalarda depresyon belirtilerini duygusal yoksunluk ve iç içe geçme/ bağımlılık; obsesif- kompulsif belirtileri tehditler karşısında dayanıksızlık; durumluk kaygı belirtilerini kusurluluk ve karamsarlık; sürekli kaygı belirtilerini ise yine karamsarlık şema boyutunun yordadığı bulunmuştur. Şema alanları açısından bakıldığında ise zedelenmiş otonomi şema alanının psikolojik belirtileri yordadığı bulunmuştur.Hastalarda işlevsel olmayan tutumların şema alanları ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide aracı rolünü değerlendirmek amacıyla yürütülen Hiyerarşik Regresyon Analizi sonuçlarına göre zedelenmiş otonomi şema alanı ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide fonksiyonel olmayan tutumların aracı rolü olabileceği görülmüştür.Sonuç olarak, bulgular hastalarda gözlenen şema boyutları ve şema alanlarının karşılaştırma grubundan ayrıştığını ortaya koymaktadır. Ayrıca hastalarda psikolojik belirtileri yordayan şema boyutlarının genel olarak farklılaştığı ancak şema alanının ortak olduğu dikkat çekmektedir. Son olarak hastalarda işlevsel olmayan tutumların zedelenmiş otonomi şema alanı ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide aracı rolünün olabileceği görülmüştür. Kuram ve uygulamaları destekleyen bu bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.