Göz kapağı hastalıklarının ortaçağ islam dönemi eser ve tercümelerindeki yeri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Tarihi ve Etik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN BASRİ ÇAKMAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NÜKET BÜKEN
Özet:Ortaçağ İslam tıbbında oftalmoloji biliminin oluşmasında, diğer dillerden Arapça'ya yapılmış olan tercüme eserlerin rolünü ve erken dönem tercüme eserlerin sonraki dönemlerde yazılmış olan tıp kitapları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yapılan bu çalışmada İslam tıbbında oftalmoloji biliminin MS IX. ve XIII. yüzyıllar arasındaki gelişimi incelenmiştir. Konu edilen dönemde yazılmış olan, göz hastalıkları ile ilgili konular içeren tıp kitaplarından, erken tercüme döneminde yazılmış olan dört tıp kitabı ile sonraki dönemlerde yazılmış olan yedi tıp kitabı çalışma kapsamına alınmıştır. Bu kitaplarda göz kapağı ile ilgili bölümlerde yazılmış olan tıbbî bilgiler anatomik kavramlar, hastalıkların tanısı ve sınıflandırılması, hastalıkların oluşum nedeni ve patofizyolojisi, önerilen tıbbî ve cerrahi tedaviler yönlerinden birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Bu incelemelerin sonunda tıbbî kavramların Arapça karşılıklarının erken tercüme döneminde oluştuğu ve tıbbî isimlendirmelerin değişmeden bu dönem sonuna kadar devam ettiği görülmüştür. Ayrıca hastalık süreçlerinin anlaşılmasında temel bilgisel zemini oluşturan, galenik anatomi bilgisi ile dört hümor teorisi üzerine kurulu patofizyoloji bu dönem boyunca ciddi bir değişim göstermemektedir. Öte yandan tanımlanan göz kapağı hastalıklarının sayısında ve bu hastalıkların tedavisinde kullanılan gerek tıbbî gerekse cerrahi tedavilerde hızlı bir değişim ve farklılaşma yaşandığı izlenilmektedir. Ortaçağ İslam tıbbında erken tercüme döneminde oluşturulan teorik düşünce kalıplarının sınırlayıcı etkisi, pratik uygulamalardaki değişime rağmen, yüzyıllar boyunca ciddi bir meydan okuma ile karşılaşmadan devam etmiştir.