Nallıhan Kuş Cenneti'nde koloni halinde üreyen su kuşları üzerine biyo-ekolojik araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAYDAR METİN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ZAFER AYAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Nallıhan Kuş Cenneti'nde (Nallıhan/Ankara), Mart 2011-Aralık 2013 döneminde koloni halinde üreyen su kuşu türlerinin alanda bulundukları dönemler, populasyon büyüklükleri ve üreme özellikleri araştırılmıştır. Ayrıca, bu su kuşlarının, karışık koloni halinde ürediği alanların habitat dinamizmi, üreme kolonisinin yapısı-işlevi, kolonideki türlerin yuva yeri tercihleri ve üreme kolonisini etkileyen faktörler ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; Nallıhan Kuş Cenneti'nde, 4 farklı su kuşu türünün (karabatak: Phalacrocorax carbo, gri balıkçıl: Ardea cinerea, küçük ak balıkçıl: Egretta garzetta ve gece balıkçılı: Nycticorax nycticorax), her yıl düzenli olarak Mart-Ağustos aylarında karışık koloni halinde (bir arada), kavak (Populus spp) ve söğüt (Salix spp) ağaçlarında üredikleri belirlenmiştir. Üreme alanına, en erken karabatak ve gri balıkçılların (Mart başı), daha sonra ise küçük ak balıkçıl ve gece balıkçıllarının (Mart sonu-Nisan başı) geldikleri belirlenmiştir. Bu 4 türün de üreme aktivitelerini tamamladıktan sonra Ağustos ayı sonlarında, üreme alanlarını terk ettikleri gözlemlenmiştir. En fazla bireyle temsil edilen tür karabatak (2063 birey, Mayıs 2013) olup, bunu sırasıyla gri balıkçıl (1004 birey, Nisan, 2013), küçük ak balıkçıl (511 birey, Mayıs 2013) ve gece balıkçılı (357 birey, Mayıs 2013) türleri izlemektedir. Aynı zamanda, vücut büyüklüğü ve birey sayılarına göre, yuva yeri olarak gri balıkçılların ağaçların tepelerini tercih ettikleri diğer türlerin ise ağaçların daha çok üst ve yanlarındaki uygun alanları yuva yeri olarak tercih ettikleri gözlenmiştir Üreme alanının geçici sulak olması nedeni ile üreme öncesi, üreme ve üreme sonrası dönemlere ait habitat dinamizmi, su rejimi ve vejetasyon değişimi belirlenmiştir. Yuva yapılan ağaçlarda, yuva yeri tercihi konusunda oldukça yoğun türler arası ve tür içi rekabet gözlenmiştir. Alan ve çevresi besin açısından zengin olduğu için koloni besin rekabeti olmadığı değerlendirilmiştir. Ancak, üreme alanı antropojenik etkilere oldukça açık durumdadır. Alanın sular altında kaldığı dönemlerde yuvalı ağaçların kuruyarak devrilmesi, kaçak avcılık ve doğal predatörlerin bu türlerin üreme başarısına doğrudan ve/veya dolaylı olarak olumsuz yönde etki ettiği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, ekolojik açıdan, oldukça dar bir alanda ve tüm olumsuz antropojenik etkilere rağmen, bir karabatak ve üç farklı balıkçıl türünden oluşan bu karışık üreme kolonisinin günümüzde mevcut olması ve üreme başarısı göstermesi, Nallıhan Kuş Cenneti'nin doğal dengesinin, sağlığının ve devamlılığının bir göstergesi olduğu fikrini vermektedir.