Sorgulama temelli oyunların çocukların dünya'nın şekli ve gece-gündüz kavramlarını algılamalarına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM GÜÇHAN ÖZGÜL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BERRİN AKMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma kapsamında sorgulama temelli oyunların 60- 72 aylık çocukların Dünya'nın şekli ve Gece-Gündüz kavramlarını algılamalarına etkisini incelemek amaçlanmaktadır. Araştırmanın evrenini, 2015–2016 eğitim-öğretim yılında Balıkesir Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde bulunan merkez ilçelerdeki (Karesi ve Altıeylül) bağımsız anaokullarına devam eden 60-72 aylık çocuklar oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında farklı yıllarda iki farklı örneklem ile çalışılmıştır. Uyarlama ve pilotlama çalışması örneklemi, 2013-2014 eğitim öğretim yılında Balıkesir il merkezindeki 4 farklı bağımsız anaokuluna devam eden yaşları 60-72 aylar arasında değişen 49 kız ve 46 erkek toplam 95 çocuktan oluşmuştur. Araştırmanın deneysel çalışma örneklemini 2015-2016 eğitim öğretim yılında Balıkesir il merkezinde bulunan bir bağımsız anaokuluna devam eden ve yaşları 60- 72 aylar arasında değişen 31 kız 25 erkek toplam 56 çocuk oluşturmuştur. Bu çalışma, ön-test son-test yarı deneysel desen içerisinde nicel ve nitel verilerin toplanarak birlikte ve nicel olarak analiz edilip yorumlandığı karma yöntemde deneysel iç-içe model olarak tasarlanmıştır. Çocukların Dünya'nın şekli ve gece gündüz oluşumuna ilişkin kavramsal algılamalarını ortaya koyabilmek için "Dünya-2" testi ve "Dünya ve Gece Gündüz Görüşme Protokolü" kullanılmıştır. Deney, kontrol ve plasebo grubunun bulunduğu çalışmada, araştırmacı tarafından tasarlanan 12 sorgulama temelli oyun etkinliği deney grubunda uygulanırken plasebo grubunda öğretmen tarafından okul öncesi eğitim programı (MEB, 2013a) çerçevesinde hazırlanan 12 etkinlik 6 hafta süresince uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir etkinlik uygulanmamıştır. Araştırma sonuçları ön test bulgularına dayanarak çocukların tümünün Dünya'nın şekli ve gece gündüz kavramlarına ilişkin sentetik zihinsel modellere sahip olduğunu göstermiştir. Çocukların sahip olduğu Dünya'nın şekline ilişkin algılamaların gece gündüz kavramına olan etkisi son test kapsamında incelendiğinde bu etkinin zayıf, izleme testinde ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Araştırmada kullanılan görüşme protokolünün alt boyutlarının (açık uçlu sorular, model oluşturma/tanımlama ve seçim yönelimli sorular) tutarlılığına ilişkin bulgular Dünya'nın şekline ilişkin soru ve görevler için zayıf bulunurken, gece gündüz kavramlarına ilişkin sorularda ise ölçüm zamanlarına göre zayıftan iyi derecede uyumluya doğru değişmiştir. Bu değişim özellikle deney grubunda görülmüştür. Uygulanan etkinliklerinin etkisine ilişkin bulgular hem Dünya'nın şekli hem de Gece-Gündüz kavramlarına ilişkin algılamalarında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık göstermiştir ve bu farklılık kalıcı olarak bulunmuştur (p˂.05). Plasebo grubunun Dünya'nın şekline ilişkin kavramsal algılamaları son test analizlerinde kontrol grubundan anlamlı düzeyde farklı bulunmuş olsa da bu fark izleme testinde bulunmamıştır. Plasebo grubu ile kontrol grubunun Gece-Gündüz kavramlarına ilişkin algılamalarında son test ve izleme testinde bir farklılık bulunmamıştır. Anahtar sözcükler: Sorgulama temelli eğitim, Dünya'nın şekli, gece-gündüz,kavramsal değişim.