Hekimlerin ilaç reçeteleme davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA DEMİRKIRAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): BAYRAM ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, hekimlerin reçeteleme davranışlarında farklılık olup olmadığını incelemek ve bu davranışları etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara'nın yedi metropolitan ilçesindeki (Altındağ, Çankaya Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan ve Yenimahalle) sağlık grup başkanlıklarına bağlı sağlık ocaklarında görev yapan pratisyen hekimler oluşturmaktadır. Çalışma için örneklem seçilmemiş olup toplam 154 sağlık ocağında hizmet veren 576 pratisyen hekimin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket kullanılmıştır. Geliştirilen anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde hekimlerin kişisel ve mesleki özellikleri ile ilgili açık ve kapalı uçlu toplam 12 soruya, ikinci bölümde hekimlerin reçeteleme davranışlarında etkili olması muhtemel faktörlere yer verilmiştir. Anketin üçüncü bölümünde ise hekimlerin reçeteleme davranışlarındaki farklılıkları belirleyebilmek amacıyla, literatürde yazılı olgu simülasyonu adıyla bilinen bir yönteme dayalı olarak, sağlık ocaklarında sık teşhis konulan viral tonsillofarenjit hastalığına ait bir senaryo hasta tanımlaması yapılmış ve hekimlerden bu hastaya ilaç reçete etmesi istenmiştir. Uygulanan anketin cevaplanma oranı %66 olarak gerçekleşmiştir. Araştırma bulgularına göre reçeteleme davranışlarını en çok etkileyen faktörlerin ?ilacın klinik etkinliği?, ?ilacın güvenliği?, ?ilacın hastaya uygunluğu?, ?hastanın tıbbi geçmişi, geçirdiği hastalıklar, kullandığı ve kullanmakta olduğu ilaçlar? ve ?ilacın biyoyararlılık düzeyi?; en az etkileyen faktörlerin ise ?eczacıların yönlendirmeleri ve beklentileri?, ?ilaç firması temsilcileriyle kurulan kişisel arkadaşlık?, ?ilacın isminin hastalığın tıbbi ismi ile benzerliği?, ?ilaç firması temsilcilerince sağlanan yemekli ilaç tanıtımları? ve ?plasebo amaçlı ilaç yazma? olduğu tespit edilmiştir. Yazılı hasta vakası için düzenlenen reçetelere göre ise reçete başına ortalama ilaç sayısı 2,1; ortalama reçete maliyeti 11,7 TL ve antibiyotik reçete etme oranı %4,5 olarak bulunmuştur. Bu çalışma neticesinde elde edilen sonuçların, uygulamaya ilişkin sorunların belirlenmesinde ve çözüm önerilerinin geliştirilmesinde politika belirleyicilere, geri ödeme kurumlarına ve ilaç firmalarına önemli ipuçları sağlayacağı düşünülmektedir.