Güvenlikli sitelerde inşa edilen sosyo-mekânsal ilişkiler ve sosyo-mekânsal ayrışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEVENT TAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ESRA BURCU SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:20. yüzyılın ikinci yarısı kentsel yaşamda büyük dönüşümlerin yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu dönemde yaşanan dönüşümler kentsel mekânı dönüştürdüğü gibi kentlilerin gündelik yaşamını ve sosyal ilişkilerini de dönüştürme uğratmıştır. Bu çalışmanın konusu olan güvenlikli siteler de kentlerde yaşanan bu dönüşüme bağlı olarak hem kentlerde yaşanan mekânsal dönüşümlerin hem de sosyal ilişkilerde yaşanan değişimlerin bir göstergesi niteliğindedir. Bu çalışmanın konusu, güvenlikli sitelerde inşa edilen sosyo-mekânsal ilişkiler ve sosyo-mekânsal ayrışmadır. İlk inşa edilen güvenlikli siteler elitlerin kendilerini toplumun daha alt sınıflarından ve kentin sorunlarından izole etme işlevini yerine getiren ve mekânın özelleştirilerek metalaşmasına bağlı olarak oraya çıkan yaşam alanlarıdır. Ancak güvenlikli sitelerin orta sınıflar için de üretilmesiyle, güvenlikli siteler hem kentsel manzarada daha görünür olmuş hem de kentsel yaşamı ve sosyal ilişkileri daha fazla etkilemeye başlamıştır. Bu durum güvenlikli sitelerde inşa edilen sosyo-mekânsal ilişkileri kentsel yaşam açısından daha da önemli hale getirmiştir. Bu çerçevede araştırmanın iki odak noktası vardır. Birincisi güvenlikli sitelerde inşa edilen sosyo-mekânsal ilişkiler; ikincisi ise güvenlikli siteler ile soyo-mekânsal ayrışma ilişkisidir. Araştırma nitel araştırma yöntemine göre tasarlanmış ve araştırmanın verileri derinlemesine görüşmelerle elde edilmiştir. Elde edilen veriler araştırmanın iki ana odak noktası bağlamında yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler incelendiğinde güvenlikli sitlerde cemaat tipi ve cemiyet tipi sosyal ilişkilerin yanında ağ tipi ilişkilerin ve akışkan sosyal ilişkilerin de inşa edildiği görülmüştür. Bu veriler ışığında araştırmanın birinci odak noktasına ilişkin olarak güvenlikli sitelerde inşa edilen ilişkileri cemaat-cemiyet tipi ilişkiler çerçevesinde tartışmanın yetersiz olduğu ve bu konuda yeni araştırmalara ihtiyaç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan araştırma verileri incelendiğinde site dışında yaşayan kişilere karşı inşa edilen sosyo-mekânsal ayrışma dinamiklerinin site içerisindeki ilişkilerde de ortaya çıktığı görülmüştür. Buna göre araştırmanın ikinci odak noktasına ilişkin olarak, güvenlikli sitlerin kentsel yaşamdaki sosyo-mekânsal ayrışmaya zemin hazırlamasının yanında site içerinde de ayrışma dinamiklerinin yaşandığı; bu nedenle güvenlikli sitelere ilişkin sosyo-mekansa ayrışma tartışmalarının bireyselleşme bağlamında yapılmasının güvenlikli sitelere ilişkin literatüre yeni boyutlar katabileceği sonucuna ulaşılmıştır.