Erkek sıçanlarda metil paraben ve propil parabenin birlikte etkisinin hipofiz-adrenal ekseni üzerinde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA NUR İNKAYA
Danışman: Nurhayat Barlas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endokrin bozucu aktiviteye sahip olduğu bilinen propil paraben ve metil paraben, birçok farmasötik, gıda ve kozmetik üründe koruyucu olarak kullanılan kimyasallardır. Bu ürünlerde genellikle metil paraben ve propil parabenin birlikte karışım halinde kullanımı tercih edilmektedir. Bu nedenle, günlük hayatımızda endokrin bozucu etkileri olduğu bilinen parabenlere sık sık maruz kalmaktayız. Bu çalışmanın amacı, metil paraben ve propil paraben karışımının endokrin bozucu etkisini hipofiz-adrenal eksen üzerinde araştırmaktır. Çalışmada 2 kontrol (yağ kontrol ve pozitif kontrol 50 mg/kg/gün BPA (Bisfenol A)) ve 3 doz uygulama (10, 100 ve 500 mg/kg/gün) olmak üzere 5 deney grubu tasarlanmıştır. Metil paraben ve propil paraben 1:1 oranında karıştırılarak 42 günlük erkek sıçanlara 30 gün boyunca oral gavaj yöntemi ile uygulanmıştır. Deney sonunda kalpten elde edilen kan örneklerinden tam kan analizi, serum örneklerinden ise hormon (ACTH (adrenokortikotropik hormon), kortizol, aldosteron, androstenedion, DHT (dihidrotestosteron)) ve biyokimya analizleri (ALT (alanine aminotransferaz), AST (aspartat aminotransferaz), albumin, trigliserit, kreatinin, üre, glikoz) yapılmıştır. Histopatolojik etkiler hipofiz bezi, adrenal bezler ve toksik maddelerin metabolizmasında önemli rol oynayan karaciğer ve böbrek dokularında, CYP11B1 (11 ß Hidroksilaz) ve CYP11B2 (aldosteron sentaz) enzimlerinin immünohistokimyasal boyamaları ise adrenal dokusunda yapılmıştır. Artan kortizol ve aldosteron hormon seviyelerine paralel olarak iki enziminde BPA (50 mg/kg/gün) pozitif kontrol grubu ve 100 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben doz grubunda yağ kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı arttığı tespit edilmiştir. Histopatolojik bulgularda, dokularda dejenerasyon, konjesyon ve ödem tespit edilmiş olup serum kortizol, aldosteron, adrenokortikotropik hormon ve androstenedion düzeyleri 100 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben, 50 mg/kg/gün BPA; serum dihidrotestosteron hormon seviyeleri 10 mg/kg/gün metil+propil paraben, 500 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben, 50 mg/kg/gün BPA ve serum trigliserit düzeyleri 100 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben; serum glikoz seviyeleri 50 mg/kg/gün BPA, 100 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben; serum AST değerleri 50 mg/kg/gün BPA, 10-500 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben gruplarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı arttığı tespit edilmiştir. Serum üre seviyelerinin 10 mg/kg/gün metil paraben+propil paraben, serum albümin değerlerinin ise tüm deney gruplarında anlamlı olarak azaldığı tespit edilmiştir. CYP11B1 ve CYP11B2 enzimlerinin incelendiği immünohistokimyasal boyamalarda sırasıyla artan kortizol ve aldosteron seviyesine bağlı olarak CYP11B1 ve CYP11B2 enzimlerin de arttığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar propil paraben ve metil parabenin birlikte etkisinin HPA (Hipolamik-Hipofiz-Adrenal Ekseni) ekseni hormonal aktivitesi ve incelenen karaciğer, böbrek, adrenal ve hipofiz dokuları üzerinde negatif etkiye neden olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Propil paraben, metil paraben, endokrin bozucular, erkek sıçan