Okul öncesi çocuklarda psikolojik sağlamlık ile ebeveyn tutumları arasında duygu düzenlemenin ve benlik algısının rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZELİHA ÖZER ŞAHİN
Danışman: Aysel Çoban
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik sağlamlıkları ile ebeveyn tutumları, duygu düzenleme becerileri ve benlik algısı arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri incelemek ve duygu düzenleme becerileri ve benlik algısının aracılık rolünü test etmektir. Araştırma, Ankara ilinde resmi okul öncesi kurumlara devam eden 36-72 aylık 316 çocuk ile yürütülmüştür. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden yordayıcı korelasyonel desen kullanılmıştır. Analizler MPlus ve RStudio programları kullanılarak gerçekleştirilmiş; yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile yol analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, çocukların ebeveyn tutumları, duygu düzenleme ve benlik algısı ile psikolojik sağlamlıkları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Bulgular, ebeveyn tutumlarının çocukların psikolojik sağlamlığı üzerindeki etkilerinde duygu düzenleme becerilerinin önemli bir aracı rol oynadığını göstermektedir. Benlik algısı tek başına anlamlı bir aracı rol oynamazken, duygu düzenleme ve benlik algısı birlikte değerlendirildiğinde, demokratik ebeveyn tutumu psikolojik sağlamlığı dolaylı olarak koruyucu şekilde desteklemekte; otoriter ve aşırı koruyucu tutumlar ise bu süreçleri olumsuz etkileyerek psikolojik sağlamlığı azaltmaktadır. İzin verici ebeveyn tutumunun ise psikolojik sağlamlık, duygu düzenleme ve benlik algısı üzerinde anlamlı bir etkisi gözlemlenmemiştir. Elde edilen sonuçlar, okul öncesi dönemde ebeveyn tutumlarının ve çocukların duygu düzenleme becerileri ve benlik algısı gibi bireysel özelliklerinin psikolojik sağlamlığın gelişiminde bütüncül olarak önemli rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu bulgular, alan yazındaki mevcut araştırmaları destekler niteliktedir ve araştırmacılara, öğretmenlere ve ailelere yönelik öneriler sunmaktadır. Anahtar sözcükler: Psikolojik sağlamlık, ebeveyn tutumu, duygu düzenleme, benlik algısı, erken çocukluk dönemi.