Madde tepki kuramının farklı uygulamalarından elde edilen parametrelerin ve model uyumlarının örneklem büyüklüğü ve test uzunluğu açısından karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN KOĞAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SELAHATTİN GELBAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, basit ve iki boyutlu yapılarda, çeşitli örneklem büyüklükleri, test uzunlukları ve boyutlar arası korelasyon değerlerinde, TBPoMTK, TBMTKve ÇBMTK elde edilen madde parametreleri, maddelere ait model veri uyumları ve teste ait model veri uyumlarını belirlemek ve elde edilen sonuçları karşılaştırmaktır. Bu amaca ulaşabilmek için, iki boyutlu bir özelliğe ve ikili puanlanan bir yapıya sahip veri setleri üretilmiştir. Üretilen veri setleri basit bir yapı göstermektedir. Bu sayede, aynı veri seti üzerine TBPoMTK, TBMTK ve ÇBMTK modeli uygulamaları yapılabilmiştir. Çeşitli örneklem büyüklüklerinde veri üretilmiştir. Bu örneklemler 100, 500, 1000 ve 5000 olarak belirlenmiştir. Ayrıca test uzunluğunun etkisini incelemek amacıyla üretilecek ilk faktör 25 madde ile sınırlandırılırken; ikinci faktör 5, 15 ve 25 maddeden oluşturulmuştur. Boyutlar arası korelasyon ise üretilen veri setleri ile tahmin edilen yetenek parametreleri arasındaki ilişkilerin 0.00, 0.25 ve 0.50 olarak değişimlenmesi ile elde edilmiştir. Her bir deneysel desenden, Monte Carlo çalışması kapsamında, 20 tekrar (replications) ile bulgular elde edilmiştir. Bu tekrarlar, tek ve çok değişkenli normal dağılım altında üretilmiştir. Madde parametrelerinin belirlenmesi amacıyla, TBPoMTK kuramına ait MHM'de αi (Ölçeklenebilirlik) ve δi (p değerleri); TBMTK kuramına ait 2PLM'de a ve b; ÇBMTK kuramına ait Tamamlayıcı Model'de ise α1, α2 ve d parametreleri tahmin edilmiştir. Maddelere ait model uyumlarının belirlenmesi amacıyla, TBPoMTK kuramına ait MHM'de madde için ölçeklenebilirlik (scalability) katsayısı; TBMTK kuramına ait 2PLM'de infit ve outfit değerleri ile ki-kare uyum istatistiği; ÇBMTK kuramına ait Tamamlayıcı Model'de ise infit ve outfit değerleri elde edilmiştir. Teste ait model veri uyumlarının belirlenmesi amacıyla, TBPoMTK kuramına ait MHM'de test için ölçeklenebilirlik (scalability) katsayısı; TBMTK kuramına ait 2PLM ve ÇBMTK kuramına ait Tamamlayıcı Model'de log-benzerlik istatistiği ve bazı bilgi ölçütleri (akaike ve bayesian) elde edilmiştir. Ayrıca, madde ve model veri uyumu parametreleri için standart hata ve anlamlılık değerleri hesaplanmıştır. Bulgular incelendiğinde, örneklem büyüklüğü ve test uzunluğundaki artış ile birlikte, teste ait model veri uyumu değerlerinin de arttığı belirlenmiştir. Boyutlar arası korelasyon ile farklılaşan model veri uyumu değerleri arasında değişime ait bir örüntü bulunamamıştır. Daha az maddeden oluşan testlerin ÇBMTK'ya daha iyi uyum sağladığı söylenebilmektedir. Tüm simülasyon düzeneklerinde, TBPoMTK'da maddelere ait model veri uyumu oldukça düşük bir hata ile hesaplanmaktadır. TBMTK için elde edilen ki-kare, infit ve outfit değerleri incelendiğinde, her üç katsayının da örneklem büyüklüğü ve test uzunluğundaki artış ile birlikte, daha iyi model veri uyumunu gösterdiği belirlenmiştir. ÇBMTK'da infit ve outfit değerleri incelendiğinde, TBMTK'ya benzer olarak, her iki katsayının da örneklem büyüklüğü ve test uzunluğundaki artış ile birlikte, optimum değer olan bire yaklaştığı belirlenmiştir. Boyutlar arası korelasyonun ise, TBMTK ve ÇBMTK ile elde edilen katsayıları az miktarda etkilediği belirlenmiştir. TBMTK ve ÇBMTK için elde edilen infit ve outfite ait standart hata değerleri incelendiğinde, her iki durumda da örneklem büyüklüğü ve test uzunluğundaki artış ile birlikte, t değerlerinin de sıfıra yaklaştığı görülmektedir. TBPoMTK'da Hi ve p parametrelerine ait standart hata değerleri, örneklem büyüklüğündeki artış ile azalma eğilimi göstermektedir. TBMTK'da a parametresi, örneklem büyüklüğündeki ve test uzunluğundaki artış ile birlikte azalma eğilimi göstermektedir. Hiçbir simülasyon koşulundaki değişim, b parametresi üzerinde etkili olamamıştır. ÇBMTK'da a1 ve a2 parametreleri, örneklem büyüklüğündeki artış ile birlikte azalma eğilimi göstermektedir. Test uzunluğu ve boyutlar arası korelasyondaki değişim ile a1 ve a2 parametrelerindeki değişim arasında bir örüntü bulunamamıştır. TBMTK'da a parametresine ait standart hata değerlerinin, örneklem büyüklüğündeki ve test uzunluğundaki artış ile birlikte, sıfıra yaklaşma eğilimi gösterdiği sonucuna varılmıştır. ÇBMTK'da a1 ve a2 parametrelerine ait standart hata değerleri, TBMTK'ya benzer sonuçlar vermektedir. Anahtar sözcükler: Parametrik olmayan madde tepki kuramı, çok boyutlu madde tepki kuramı, madde parametresi, model veri uyumu