İnhaler yolla uygulanan aromaterapinin implante edilebilir venöz port kateter iğne girişine bağlı prosedürel ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ MUTLUAY YAYLA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): LEYLA ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu randomize kontrollü çalışmanın amacı, inhaler yolla uygulanan lavanta ve okaliptüs esansiyel yağlarının implante edilebilir venöz port kateter iğne girişine bağlı prosedürel ağrı ve anksiyete üzerine etkisinin incelenmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Gündüz Tedavi Ünitesi'nde, Aralık 2014-Temmuz 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemini randomizasyonla seçilen lavanta müdahale grubu (n=41), okaliptüs müdahale grubu (n=41) ve kontrol grubundan (n=41) oluşan toplam 123 kanser hastası oluşturmuştur. Çalışmada tabakalı randomizasyon kullanılmıştır. Hastalar yaş, cinsiyet, venöz port kateter iğne giriş öyküsüne göre tabakalandırılmıştır. Lavanta müdahale grubundaki hastalara implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi öncesinde üç dakika boyunca üç damla tıbbi lavanta (lavendula officinalis) esansiyel yağı kulak pamuğuna damlatılarak aromaterapi inhalasyonu uygulanmıştır. Benzer şekilde okaliptüs müdahale grubundaki hastalara implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi öncesinde üç dakika boyunca üç damla okaliptüs (eucalyptus globulus) esansiyel yağı kulak pamuğuna damlatılarak aromaterapi inhalasyonu uygulanmıştır. Kontrol grubuna iğne giriş işlemi öncesinde her hangi bir girişimde bulunulmamıştır. İşlemden sonra ağrı düzeyi "Görsel Analog Skala" (VAS) ile ölçülmüştür. Anksiyete düzeyi "Durumluk Kaygı Ölçeği" (STAI-I)" ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları lavanta müdahale grubunda kontrol grubuna göre VAS puan ortalamalarının anlamlı derecede düştüğünü göstermiştir (p 0,05). Ayrıca araştırmada lavanta müdahale, okaliptüs müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin STAI-I puan ortalamalarında almış oldukları puanlar arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0,05). Çalışma sonucunda implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi öncesinde inhalasyon yoluyla uygulanan lavanta esansiyel yağının ağrı düzeyini azalttığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre implante edilebilir venöz port katetere iğne giriş işlemi sırasında hastaların ağrı düzeyini azaltmada lavanta yağıyla yapılan aromaterapi kullanımı önerilebilir.