Triturus karelinii (Urodela:Salamandridae) türünde siyatik sinir rejenerasyonunun davranışsal, elektrofizyolojik ve moleküler yöntemlerle incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEÇİL KARAHİSAR TURAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET ALİ ONUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Periferal sinir yaralanmaları sık karşılaşılan bir olgudur. Yaralanma şekli, hasarın konumu ve tedaviye başlama zamanına bağlı olarak tedavi edilebilirliği değişmekle birlikte, tedavi oranları genellikle düşüktür. Bir çok memeli dokusunda embriyonik dönemle sınırlı kalan bir özellik olan rejenerasyon yeteneği, urodele amfibilerde ergin dönemde de devam etmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, omurgalı hayvanlar arasında rejenerasyon yeteneği en yüksek grubu oluşturan ve amfibi sınıfına ait bir takım olan semenderlerden Triturus karelinii türünde siyatik sinir hasarı sonrası iyileşme sürecinin, yürüme testleri, elektrofizyolojik ölçümler ve proteomik stratejilerle aydınlatılması amaçlanmıştır. Siyatik sinir dokularında kesik hasarı oluşturulan semenderlerin, iyileşme dönemleri operasyon sonrası 0-3. ve 24. saat, 7., 14., 21. ve 35. günler olmak üzere altı zaman aralığında incelenmiştir. Çalışmamızda yürüme testleri ve birleşik kas aksiyon potansiyeli verileri ile iyileşme süreci gözlenmiştir. Bottom-up proteomik stratejilerin kullanıldığı çalışmada, periferal sinir rejenerasyonu sürecindeki moleküler mekanizmayı en iyi yansıtan grubun kesik hasarı sonrası distal ve proksimal sinir uçların ayrı incelenmesi ile elde edildiği belirlenmiştir. İki boyutlu jel elektroforezi ile elde edilen protein profillerinden zaman aralıkları ve gruplara göre ifadesi artan azalan protein kümeleri tespit edilmiştir. Her bir zaman aralığına ait distal sinir ucu örnekleri kendi aralarında test edildiğinde 28 protein kümesi; proksimal sinir ucu örnekleri kendi aralarında test edildiğinde ise 38 protein kümesinin ifadesindeki değişim p<0.05 güven aralığında anlamlı bulunmuştur. Fosfoproteomik ve glikoproteomik incelemeler ile sinir rejenerasyonu sürecinde etkili olabilecek translasyon sonrası modifikasyonlar gösterilmiştir. MALDI-TOF kütle spektrometresi ile sinir rejenerasyonu sürecine katıldığı tespit edilen toplam otuz dört adet protein, peptit kütle parmak izi yöntemi kullanılarak tanımlanmıştır. Bu proteinler, hücre iskeleti proteinleri, enzim aktivitesi olan proteinler, ubikutinasyon mekanizması ile ilgili proteinler, sinyal molekülleri ve reseptörleri, taşıyıcı proteinler, hücre adezyon molekülleri ve düzenleyici proteinler şeklinde sınıflandırılmıştır. Tanımlanan proteinlerin doku ve organ morfogenezi, hücre ve doku gelişimi, büyüme, hücre farklılaşması, nöron homeostasisi, mikrotübüle bağlı hareketler, sinyal yollarının pozitif düzenlenmesi gibi fonksiyonlara sahip olduğu bulunmuştur. Taşıyıcı proteinler, büyüme faktörleri, sinyal molekülleri ve düzenleyici moleküllerin distal sinir ucunda; nörit uzaması ile ilgili moleküllerin, özellikle hücre iskeleti proteinlerinin ise proksimal sinir ucunda daha yüksek ifade edildiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Siyatik sinir, Triturus karelinii, rejenerasyon, yürüme testi, elektrofizyoloji, 2D-PAGE, MALDI-TOF