Ev içi ortamlarında PAH kirletici düzeyinin tespiti
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL KURADA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GÜLEN GÜLLÜ
Özet:Bu çalışmada Ankara ilinde ev tozlarında biriken kanserojen ve mutajen etkisi bulunan PAH bileşiklerinin düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamındaaraştırmaya katılmaya gönüllü bebek bekleyenkişilerin evlerine örneklemelere gidilmiş, iki yaz bir kış dönemi sırasında yaklaşık 125evden bebek odası ve salondan toz örneği toplanmış aynı zamanda, evlerde ev sahiplerine ait elektrik süpürgelerden detoz örneğialınmıştır. Tüm çalışma boyunca toplam 403 toz örneği ultrasonik ekstraksiyon yöntemi ile ekstrakte edildikten sonra, GC-MS cihazında okunarak her bir örnekteki PAH derişimleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar ile mevsimsel değerlendirme, dönemsel karşılaştırma çalışmaları yapılmıştır. Evlerin fiziksel özellikleri ile yaşam alışkanlıklarına göre gözlenen PAH düzeylerindeki değişim ANOVA testi ile ortaya konmuş, kaynak tanımlayıcı PAH oranları ve faktör analizi ile PAH'ların ev içi ve dışı kaynakları belirlenmiştir. Toksisite denklik faktörü hesaplanmış ve kanserojen PAH'ların derişimleri ile EPA tarafından belirlenen sınır değerler karşılaştırılmıştır. Tüm hesaplamalar ve analizler yüksek ve düşük molekül ağırlığına sahip PAH grupları, toplam PAH derişimleri ve kanserojen PAH grupları için yapılarak bu gruplar arasındaki ilişkiler de incelenmiştir. En yüksek PAH derişimi Nap, en düşük ise DahA bileşiğinde görülmüştür. Tüm sonuçlar incelendiğinde düşük molekül ağırlığına sahip PAH bileşiklerinin yüksek molekül ağırlığına sahip bileşiklerden daha fazla olduğu hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlarla kaynak tanımlayıcı PAH oranları hesaplanmış ve literatürde belirtilen değerlere göre çalışmamızdaki PAH kaynakları petrol ürünleri kullanımı, biyokütle ya da kömür yakımı, yemek pişirme ya da sigara kaynaklı olarak bulunmuştur.Veri setine uygulanan faktör analizi sonuçlarına göre yemek pişirme-doğalgaz kullanımı, yağ buharı-sigara ve asfalt tozu-trafik olmak üzere 3 ana PAH kaynağı tespit edilmiştir.