Tefenni (Burdur) ilçesinin florası ve halk ilaçları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Botanik A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEKİYE CEREN ARITULUK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GALİP AKAYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Tefenni ilçesinin florası ve çoğu bitkisel olmak üzere halk ilacı olarak kullanılan doğal kaynakları araştırılmıştır. Araştırma alanına 2008 Nisan ile 2010 Haziran ayları arasında 17 bilimsel gezi düzenlenmiş ve yaklaşık 2000 bitki örneği toplanmıştır. Bu örneklerin değerlendirilmesi sonucunda doğal olarak yetişen 81 familyaya ait 326 cins ve bu cinslere ait 534'ü tür, 172'si alttür ve 98'i varyete düzeyinde olmak üzere toplam 804 takson tespit edilmiştir. Bu taksonların 6'sı Pteridophyta, 798'i ise Spermatophyta bölümüne aittir. Spermatophyta bölümündeki taksonların 6'sı Gymnospermae, 792'si ise Angiospermae alt bölümüne dahildir. Angiospermlerin 703 tanesi Dicotyledonae, 89 tanesi ise Monocotyledonae sınıfına aittir. Tespit edilen taksonların 169`u endemik olup, endemizm oranı % 21'dir. Taksonların fitocoğrafik bölgelere göre dağılımına bakıldığında 158 taksonun Akdeniz elementi, 120 taksonun İran-Turan elementi, 34 taksonun Avrupa-Sibirya elementi olduğu görülmektedir. Geri kalan 492 takson ise çok bölgeli (geniş yayılışlı) ya da bölgesi bilinmeyendir. Takson sayısı bakımından en zengin familya Asteraceae, en zengin cins ise Astragalus'tur. Tefenni ilçesinde 16 yerleşim biriminde 100 bitkisel, 7 hayvansal ve 3 inorganik kaynağın halk ilacı olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bitkisel kaynaklı halk ilaçlarının 76'sı doğal, 24'ü ise kültür bitkisidir. Halk ilacı olarak kullanılan bitkiler en çok gastrointestinal sistem, solunum sistemi ve ürogenital sistem hastalıklarına karşı kullanılmaktadır. Bitkilerin, % 62'si dahilen, % 17'si haricen, % 21'i hem dahilen hem de haricen olmak üzere 255 farklı şekilde kullanıldığı belirlenmiştir ve en çok kullanılan kısımları herbadır. Bu çalışma ile 44 türe ait 73 yeni yöresel ad, 39 türe ait 55 farklı kullanılış, halk ilacı olarak ilk defa kullanılan 8 bitki tespit edilmiştir.