Nar kabuğu fenolik bileşiklerinin ultrason-destekli ekstraksiyonu ve nar kabuğu-propolis ekstraktları karışımının biyoerişilebilirliğinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA NUR İNKAYA
Danışman: Elif Yolaçaner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında amaçlanan, gıda endüstrisinde atık bir ürün olan ve tüketilmeyen nar kabuğundan fenolik bileşiklerin ekstrakte edilerek katma değer oluşturulması ve değerli bir gıda takviyesi olan propolis ekstraktları ile karışımlarının biyoerişilebilirliğinin incelenmesidir. Çalışmanın ilk kısmında nar kabuğundan fenolik bileşenlerin ekstraksiyonu için maserasyon ve ultrason-destekli ekstraksiyon yöntemleri denenmiştir. Her iki yöntemde de bağımsız değişkenler ekstraksiyon süresi (maserasyon için saat, ultrason-destekli ekstraksiyon için dakika), ekstraksiyon sıcaklığı (°C) ve örnek miktarı/ çözücü hacmi (g/mL) iken, bağımlı değişkenler toplam fenolik madde miktarı (TFM) ile toplam antioksidan kapasite (TAK) olarak belirlenmiştir. İki yöntemde de yanıt yüzey metodolojisi ile optimizasyon uygulanmıştır. Buna göre, maserasyon için optimum koşullar, 3 saat ekstraksiyon süresi, 43 °C ekstraksiyon sıcaklığı ve 1/30 g/mL örnek miktarı/çözücü hacmi olarak belirlenmiştir. Bu koşullarda elde edilen yanıtlar ise, 120,9 mg GAE/g kuru ağırlık (TFM), 60,6 mmol TE/kg kuru ağırlık (TAKDPPH) ve 1645,2 mmol TE/kg kuru ağırlık (TAKCUPRAC) olarak tespit edilmiştir. Ultrason-destekli ekstraksiyon yöntemi optimum koşulları 30 dakika ekstraksiyon süresi, 41 °C ekstraksiyon sıcaklığı ve 1/30 g/mL örnek miktarı/çözücü hacmi olarak belirlenmiştir. Bu koşullara göre elde edilen yanıtlar, 159,3 mg GAE/g kuru ağırlık (TFM), 64,3 mmol TE/kg kuru ağırlık (TAKDPPH) ve 4149,5 mmol TE/kg kuru ağırlık (TAKCUPRAC) olarak tespit edilmiştir. Optimizasyon çalışmalarından elde edilen sonuçlara göre, ultrason-destekli ekstraksiyon yöntemi özellikle süre ve antioksidan kapasite değerleri açısından maserasyondan daha iyi sonuçlar vermiştir. Bu nedenle, çalışmanın ikinci bölümü olan in-vitro sindirim uygulamasında ultrason-destekli ekstraksiyon yönteminden optimum şartlarda elde edilen nar kabuğu ekstraktı kullanılmıştır. Çalışmada, %10 ve %15 propolis ekstraktları (%70 v/v glikol) ile %20 ve %30 propolis ekstraktları (%70 v/v etanol) örneklerinin başlangıç ve gastrointestinal sindirimi sırasında elde edilen TFM ve TAK değerleri incelenmiş ve sonuçlara göre karışımlarda kullanılmak üzere %15 ve %30 propolis ekstraktları örnekleri seçilmiştir. Nar kabuğu ve propolis ekstraktları 1:1, 1:2 ve 2:1 (v/v) oranlarında karıştırılmıştır. Nar kabuğu ekstraktı, 2 adet propolis (glikolik ve etanolik) ekstraktı, 3 glikolik nar-propolis ekstrakt karışımı ve 3 etanolik nar-propolis ekstrakt karışımı olmak üzere 10 adet numunenin başlangıçta ve in-vitro sindirim sırasındaki TFM ve TAK değerleri tespit edilmiştir. Sonuçlar SPSS IBM-23 programı kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Genel olarak, in-vitro sindirimi yapılan çoğu örnekte mide fazından sonra elde edilen TFM ve TAK değerlerinin azaldığı, bağırsak fazından sonra iki değerin de arttığı belirlenmiştir. Biyoerişilebilirlik çalışmasında, nar kabuğu ekstraktının propolis ekstraktı ile kullanılmasının biyoerişilebilirliği olumlu etkilediği ve nar kabuğu ekstrakt miktarı arttıkça karışımların biyoerişilebilirlik oranının attığı görülmüştür.