İletişime dayalı yerel Almanca ders kitaplarında dilbilgisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR DOLAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYTEN GENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yabancı dil, toplumlar arası iletişimi sağlayan en önemli araçtır. Yabancı dil öğrenmek günümüz bilgi çağında zorunlu hale gelmiştir. Bu bilinçle okullarda birden fazla yabancı dil zorunlu olarak öğretilmektedir. Bugün ülkemizde birinci yabancı dil olarak dünya dili kabul edilen İngilizce öğretilirken özellikle liselerde ikinci yabancı dil olarak çoğunlukla Almanca okutulmaktadır. Yabancı dil derslerinde kullanılan en önemli malzeme ders kitaplarıdır. Okullarda hem yerel nitelikli hem de ithal ders kitapları okutulmaktadır. Yerel nitelikli ders kitapları; öğrencilerin öğrenme alışkanlıkları, kültürel özellikleri (ilke, düşünce, değer yargıları vb.), ulusal müfredat ve toplumun amaçları gibi ögeler dikkate alınarak geliştirilmektedir. Yerel ders kitapları, belirtilen özellikler nedeniyle 80'li yıllardan günümüze kadar MEB tarafından kurulan komisyonlarca geliştirilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de geliştirilen yabancı dil ders kitaplarına katkıda bulunmak adına farklı ülkelerde okutulan yerel nitelikli Almanca ders kitaplarının incelenmesi söz konusudur. Bu incelemenin sağlıklı olabilmesi için, Tunus, Bulgaristan, Finlandiya ve bu tezin yazıldığı Türkiye'de okutulan yerel ders kitaplarının iletişimsel yaklaşımla yazılmış, A1 düzeyinde ve liselerde okutulan Almanca ders kitapları olmasına dikkat edilmiştir. Tunus'ta yerel nitelikli ders kitabı Ach so!, Bulgaristan'da yazılmış Deutsch ist IN, Finlandiya'da yazılmış Antenne ve Türkiye'de Deutschstube Almanca ders kitapları bu çalışma için belirlenmiştir. Finlandiya başta olmak üzere Tunus ve Bulgaristan yabancı dil öğretimi açısından önemli yol kat etmişlerdir. Bu ülkeler, ülkemize kıyasla dil öğretiminde oldukça başarılıdır. Dilbilgisi, yabancı dil ders kitaplarında en önemli özelliklerden biridir. Aynı zamanda dilbilgisi öğretimi, yabancı dil öğretiminde en çok sorun yaşanan alanlardan biridir. Ders kitapları her açıdan incelenemeyeceğinden dilbilgisi analizine karar verilmiştir. Bu çalışmada, dilbilgisi analiz ölçütleri, Genç (2010); Stockholmer (1990) ve Mannheimer Gutachten (1979) kataloglarından yararlanılarak geliştirilmiştir. Ders kitaplarında dilbilgisi, İçindekiler sayfasında dilbilgisinin verilişi/yeri, dilbilgisi kurallarının veriliş düzeni, dilbilgisi sunumu, tasarımı ve alıştırmaları açısından incelenmiş ve kitaplardan örneklerle desteklenmiştir. Bu inceleme sonucunda dilbilgisi öğretiminde Deutschstube ders kitabında dilbilgisi açısından pek çok dilsel, yapısal hatalara rastlanmıştır. Ders kitabında ayrıca ana dilde bazı kavram ve açıklamalara ve diller arasında dilbilgisi yapılarının karşılaştırmalarına yer verilmediği saptanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda yerel ders kitaplarında dilbilgisi öğretimine yönelik öneriler geliştirilmiştir.