Okul öncesi öğretmenlerinin dış mekanda oyun uygulamaları ve çocukların dış mekanda oyun oynamalarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELDA ATA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MENEKŞE BOZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, okul öncesi öğretmenlerinin dış mekânda oyun uygulamaları ve çocukların dış mekânda oyun oynamalarına ilişkin görüşleri incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu araştırma durum çalışması şeklinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubu seçilirken amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 eğitim-öğretim yılı Ankara ili Çankaya ve Yenimahalle ilçelerinde MEB'e bağlı özel anaokulu, bağımsız anaokulu ve ilkokula bağlı anasınıflarında görev yapan 15 öğretmen oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. Görüşmede veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından düzenlenen 'Öğretmen Görüşme Formu' kullanılmıştır. Gözlem sırasında araştırmacı özel anaokulundaki sınıflarda ve ilkokula bağlı anasınıflarında video kayıtları almış, bağımsız anaokulunda ise alan notları tutmuştur. Video kayıtları ve alan notları incelenerek, araştırmacı tarafından oluşturulan 'Dış Mekânda Oyun Gözlem Formu'na geçirilmiştir. Ayrıca 'Öğretmen Dış Mekânda Oyun Gözlem Formu' oluşturulmuş, öğretmenler Mart-Nisan aylarında dış mekân oyun uygulamalarını bu forma işaretlemişlerdir. Görüşme ve gözlemlerden elde edilen bulgular kodlanarak ortak kategoriler oluşturulmuştur. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara bakıldığında, araştırmaya katılan öğretmenlerin, dış mekânda oyun oynamanın çocuğun fiziksel, sosyal-duygusal, dil ve bilişsel gelişim alanlarına katkı sağladığını düşündükleri bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda 3 farklı kurum türünde görev yapan öğretmenlerin çocukların dış mekânda oyun oynama sıklığının hava şartlarına göre değiştiğini belirttiği görülmektedir. Bağımsız anaokulu ve anasınıflarında görev yapan öğretmenler dış mekânda oyun oynamak için yeterli zamanlarının olduğunu düşünürken, özel anaokulunda görev yapan öğretmenlerin sadece %50'si yeterli zamanları olduğunu düşünmektedir. Araştırma kapsamında yapılan görüşmeler ve gözlemlere göre çocukların dış mekânda oynadıkları oyun alanlarının, oyun materyallerinin, oyun türlerinin ve oyun oynama sürelerinin kurumdaki eğitim programına, dış mekân oyun materyallerinin çeşitliliğine ve bakımlı olmasına göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan gözlemler ve görüşmeler sonucunda farklı kurum türlerinde görev yapan öğretmenlerin dış mekân oyunlarındaki rollerinin benzerlik gösterdiği görülmektedir. Öğretmenlerin park alanı gibi yapılandırılmış oyun materyallerinin bulunduğu alanda daha çok çocukların oyunlarını gözlemledikleri ve tehlikeli durumlarda müdahale ettikleri sonucuna ulaşılırken, yapılandırılmış materyal bulunmayan, kurallı ve halkada oyunlar oynanan alanlarda oyun kurucu ve lider rollerini üstlendikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bağımsız anaokulu ve ilkokuldaki anasınıflarında görev yapan öğretmenler okul bahçesinde yeteri kadar materyal malzeme olmadığını düşünürken, özel anaokulunda görev yapan öğretmenlerin yeteri kadar malzemeleri olduğunu düşündükleri bulgusuna ulaşılmıştır. Öğretmenler çocukların dış mekânda oyun oynamasını engelleyen faktörlerin hava şartları ve velinin çocukların dış mekânda oyun oynamasına ilişkin bakış açısı olduğunu düşünmektedirler. Özel anaokulunda görev yapan öğretmenler günlük akışta dış mekân oyun etkinliklerine yer vermeyi engelleyen faktör olarak branş dersleri ve program yoğunluğunu dile getirirken, bağımsız anaokulu ve anasınıflarında görev yapan öğretmenler program ile ilgili bir engel olmadığını dile getirmiştir. Öğretmenlerin engel olarak dile getirdiği bir diğer faktör de mevsim şartları olarak görülmektedir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin hava şartları uygun olduğu ve şartların sağlandığı durumlarda velilerin çocukların dış mekânda oyun oynamasını desteklediklerini ve memnun olduklarını düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. 3 farklı kurum türünde görev yapan öğretmenlerin çocuklar dış mekânda oyun oynadıklarında düşme, başını çarpma gibi kaza durumlarının olmasından kaygılandıkları sonucuna ulaşılmıştır. İlkokul bünyesinde bulunan anasınıflarında görev yapan öğretmenler dış mekân oyun alanlarının yenilenmesi ve farklılaştırılması gerektiğini düşünmekteyken, özel anaokulunda görev yapan bazı öğretmenler velileri çocukların dış mekânda oyun oynama ihtiyacı konusunda bilinçlendireceklerini belirtmişlerdir.