Hemşirelerin mesleki özerkliği algılama ve uygulamalarına yansıtabilme durumlarının incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEHER BAŞARAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): LEYLA DİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma hemşirelerin ve hemşire yöneticilerin, hemşirelerin mesleki özerkliğine ilişkin algılamaları ve uygulamalarına yansıtabilme durumlarının incelenmesini amacıyla metodolojik, tanımlayıcı ve niteliksel olmak üzere sıralı açıklayıcı tasarım ile üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Ankara Kamu Hastaneler Birliği'ne bağlı hastaneler ve üniversite hastanelerde çalışan hemşire ve hemşire yöneticiler oluşturmuştur. Araştırma üç aşamada gerçekleştirilmiştir: Birinci aşamada Hemşirelik Yetki ve Özerklik Ölçeği'nin (Nursing Authority and Autonomy Scale- NAAS) Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır (266 hemşire, 160 hemşire yönetici). İkinci aşama, Türkçeye uyarlanan ve psikometrik özellikleri uygun olarak belirlenen Hemşirelik Yetki ve Özerklik Ölçeği 'nin 146 yönetici hemşire ve 400 hemşireden oluşan yeni bir örneklem grubuna uygulandığı tanımlayıcı, niceliksel aşamadır. Üçüncü aşama ise, çalışmanın ikinci aşamasındaki örneklemde yer alan bir grup hemşirenin (n= 21) mesleki özerkliğe ilişkin anlayış ve yaşantılarını irdelemek amacıyla yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak yapılan niteliksel çalışmayı içermiştir. Araştırmanın birinci aşamasında Hemşirelik Yetki ve Özerklik Ölçeği'nin ülkemizde kullanımı için geçerliliği ve güvenilirliği saptanmış ve doğrulayıcı faktör analizi sonucunda yetki, özerklik, yetkinin önemi ve özerkliğin önemi olmak üzere dört alt boyut elde edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında hemşireler ve hemşire yöneticiler hemşirelerin mesleki özerkliklerini ortanın üstü düzeyde algıladıkları bulunmuştur. Mesleki dernek üyeliği olan, süreli yayın takip eden, uygulamalarında özerk olduklarını düşünen ve kurumun özerk uygulamaları desteklediğini düşünen, yönetim ile ilgili bir eğitim alan, eğitimde mesleki özerklik konusu yer alan, mevcut pozisyondan memnun olan ve Hemşirelik Kanunu'nun özerkliği desteklediğini düşünen hemşirelerin kendilerini daha özerk algıladıkları saptanmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında hemşirelerin çoğu mesleki özerkliği hemşirelik bakım uygulamalarına bilgi, yeterlik, yetkinlik ve sorumluluklar çerçevesinde yasa, yönetmelik ve etik ilkelere bağlı kalarak başkalarına bağımlı olmadan, kimsenin kontrolü olmaksızın, bağımsız karar verme ve uygulama olarak tanımlamışlardır. Hemşireler mesleki mesleki özerkliğe sahip olmalarının hasta bakımını geliştireceğini, mesleğin statü ve güç kazanacağını, mesleğin görünürlüğünü arttıracağını, hemşirelerin mesleki doyum sağlayacakları gibi olumlu etkileri olacağını belirtmişlerdir. Ayrıca mesleki özerkliğin ahlaki ve vicdani bir yönü olduğu da ifade edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda Türkçeye uyarlanan ve geçerlik ve güvenirlik çalışması saptanan Hemşirelik Yetki ve Özerklik Ölçeği' nin daha geniş ve farklı bir örneklem üzerinde uygulanması, mesleki özerklik, mesleki özerkliği etkileyen faktörler ve hasta bakım çıktıları arasındaki ilişkisinin incelenmesi önerilmiştir.