Likert tipi ölçeklerin çocuklarla kullanımında yanıt kategori sayısının psikometrik özelliklere etkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMRAN ALAN

Danışman: Kübra Atalay Kabasakal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı Likert tipi ölçeklerin çocuklarla kullanımında yanıt kategori sayısındaki değişikliğin çocukların yanıtları ve ölçeğin psikometrik özellikleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla Çocuk ve Ergenler için Okula Bağlanma Ölçeği'nin 2'li, 3'lü ve 4'lü yanıt kategorisindeki formları Eskişehir il merkezinde sosyoekonomik açıdan farklılaşan 11 okulda 2. ve 3.sınıfta öğrenim gören 1092 çocuğa yaklaşık olarak 3'er hafta arayla 3 kez uygulanmıştır. Sonuçlar, yanıt kategori sayısı arttıkça ortalamaların düşme, dağılımın ise normalleşme eğiliminde olduğunu göstermiştir. Ölçeğin 2'li yanıt kategorisine sahip formu için çoğu madde ayırt edicilik açısından kabul edilebilir düzeyin altında kalırken, 3'lü ve 4'lü yanıt kategorisine sahip formlarda maddelerin ayırt ediciliklerinde belirgin bir artış olduğu ve bu formlarda maddelerin ayırt ediciliklerinin yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Ölçeğin tüm alt boyutları için yanıt kategori sayısının artmasıyla güvenirlik katsayısının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin 2'li, 3'lü ve 4'lü yanıt kategorisine sahip formları için üç alt boyuta ait geçerlik kestirimleri incelendiğinde hem 3'lü hem de 4'lü yanıt kategorisine sahip formların geçerlik açısından uygun olduğu, 2'li yanıt kategorisindeki formun ise geçerlik açısından zayıf olduğu görülmüştür. Farklı yanıt kategorisine sahip formlardan elde edilen puanlar incelendiğinde puanlar arasında anlamlı fark olduğu, en belirgin farklılığın 2'li ve 4'lü yanıt kategorisine sahip formlar arasında olduğu ortaya koyulmuştur. Yapılan bu çalışma ile Likert tipi ölçeklerin çocuklarla kullanımında 2'li yanıt kategorisi sayısının tercih edilmesinin psikometrik özellikleri olumsuz yönde etkilediği, yanıt kategori sayısının artmasıyla psikometrik özelliklerin iyileştiği sonucuna ulaşılmıştır.