ÜNİVERSİTELERDE LİDERLİK STİLLERİ, ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞI VE AKADEMİK PERFORMANS ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAZI DEĞİŞKENLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLBANU TEKBULUT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MURAT ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada üniversitelerde liderlik stilleri, örgütsel vatandaşlık davranışı ve akademik performans arasındaki ilişkiler öğretim üyelerinin görüşlerine dayalı olarak incelenmiştir. Bu çerçevede ayrıca öğretim üyelerinin liderlik, örgütsel vatandaşlık ve akademik performansa ilişkin görüşlerinin çeşitli demografik değişkene göre fark gösterip göstermediği de sorgulanmıştır. Araştırma, Ankara ilinde kurulu olan Hacettepe Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi'nde 2015-2016 akademik yılında görev yapan 291 öğretim üyesinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Podsakoff ve Smith tarafından geliştirilen "Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği" ile Bass ve Avolio tarafından geliştirilen "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği"nin Türkçe uyarlaması olan "Liderlik Envanteri"nden yararlanılmıştır. Akademik Performans İndeksi ise öğretim üyelerinin Akademik Teşvik Yönetmeliği uyarınca hesaplanan akademik teşvik puanları ve eğitim- öğretim faaliyetlerinden türetilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesinde t testi ANOVA ve çoklu regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Veri toplama araçlarının yapı geçerliliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile sınanmıştır. DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği değerleri, kullanılan ölçeklerin faktör yapılarını doğrulandığını göstermiştir. Ölçeklerin güvenirliği için ise, Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ölçeğinin Cronbach Alfa değeri. 78, Liderlik Envanterinin Cronbach Alfa değeri ise. 94 olarak hesaplanmıştır. Değişkenler arası ilişkilerin incelenmesinde Pearson Korelasyon katsayısı ve çok değişkenli regresyon analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın anlamlılık testleri ise p<.05 düzeyinde yürütülmüştür. Liderlik ve akademik performans ilişkisinde örgütsel vatandaşlığın aracılık etkisi ise yol analizi ile incelenmiştir. Araştırmanın sonucuna göre; bölüm başkanının liderlik stiline ilişkin öğretim üyesi görüşlerinde görev yapılan fakülte ve üniversite değişkenlerine göre anlamlı farklılaşmalar olduğu görülmüştür. Ancak, öğretim üyesinin cinsiyeti, yaşı, unvanı ve kıdemi bölüm başkanının liderlik stiline ilişkin görüşlerini anlamlı bir biçimde farklılaştırmamaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışına ilişkin öğretim üyesi görüşlerinde ise, görev yapılan fakülte ve üniversite değişkeni açısından anlamlı bir fark elde edilmiştir. Buna karşın, öğretim üyesinin örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin görüşleri yaş cinsiyet, kıdem, unvan gibi değişkenlerden etkilenmemektedir. Öğretim üyesinin akademik performansının etkileyen değişkenlerin ise, yaş, kıdem, unvan görev yapılan fakülte ve üniversite değişkenleri olduğu gözlemlenmiştir. Akademik performansın öğretim üyesinin yaşına, unvanına, kıdemine, görev yaptığı fakülte ve üniversiteye göre anlamlı biçimde değiştiği görülmüştür. Kıdem ve yaş arttıkça unvan yükseldikçe akademik performans da anlamlı biçimde artmaktadır. Ancak akademik performans, cinsiyet değişkeninden etkilenmemektedir. Çalışmanın değişkenleri arasındaki korelasyon incelenmiş olup, yapılan değerlendirme sonucunda üniversitelerde bölüm başkanının liderlik stili ile öğretim üyesinin örgütsel vatandaşlık davranışı arasında anlamlı düzeyde bir ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir. Araştırmanın çoklu regresyon sonuçlarına göre, bölüm başkanının gösterdiği liderlik stili, öğretim üyesinin akademik performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip değildir. Yine çoklu regresyon sonuçlarına göre örgütsel vatandaşlık davranışının akademik performansın anlamlı bir yordayıcısı olmadığı yönünde bulgular elde edilmiştir. Araştırma kapsamında gerçekleştirilmiş olan yol analizi sonucunda bölüm başkanlarının liderlik stilleri ile akademik performans ilişkisinde örgütsel vatandaşlığın aracı rolü oynamadığı da gözlenmiştir.