Obsesif Kompulsif Bozukluk ve depresyon tanısı alan kişilerde duygu düzenleme süreçlerinin Gross'un Süreç Modeli'ne göre incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEBNEM AKAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ELİF BARIŞKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, OKB ve depresyon tanısı alan kişilerin sıklıkla kullandıkları duygu düzenleme yaklaşım biçimlerini değerlendirmek için Gross'un "Süreç Modeli" kullanılmıştır. İlk pilot çalışmada 213 kişi (%54'ü kadın) üzerinde Berkeley Duygu İfadesi Ölçeği (BDİÖ)'nin psikometrik özellikleri incelenmiş ve ölçeğin Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde güvenilir ve geçerli olduğu görülmüştür. İkinci pilot çalışma iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, tiksinti, öfke, utanma, üzüntü ve mutluluk duygularını tetikleyen senaryolar 180 kişi (%44'ü erkek) den alınan bilgilere göre oluşturulmuş ve senaryoların etkililikleri 93 kişilik örneklemle (%43'ü erkek) değerlendirilmiştir. Bulgular, senaryoların hedeflenen duyguları tetiklemek için ülkemizde kullanılabileceğine işaret etmektedir. Duygu düzenleme yaklaşım biçimlerini değerlendirmek için tiksinti, öfke, utanma, üzüntü ve mutluluk duyguları senaryolar ve anılarla tetiklenmiştir. Hedeflenen duygular tetiklendikten sonra, 22 OKB (%26 erkek), 23 depresyon (%40 erkek) 25 kontrol (%24 erkek) grubu duygularını nasıl düzenledikleriyle ilgili sorulara cevap vermişler, BDİÖ ve Sosyal İşlevsellik Formu'nu doldurmuşlardır. Elde edilen verilere Ki-Kare, ANOVA ve MANOVA analizleri uygulanmıştır. Bulgulara göre, OKB tanısı alanlar, olumsuz duygularını azaltmak için "problem çözme", "tepki değişimi" "kaçınma" ve "dikkat dağıtma" yaklaşım biçimlerini kullanmakta, utanma ve üzüntü duygularını azaltmakta sıklıkla başarısız olmaktadır. Depresyon tanısı alanlar olumsuz duygularını azaltmak için "problem çözme" "kaçınma" ve "tepki değişimi" yaklaşım biçimlerini kullanmakta ve utanma duygusunu azaltmakta sıklıkla başarısız olmaktadırlar. Kontrol grubu ise "problem çözme", "durumu farklı bir açıdan değerlendirme", "tepki değişimi" ve "kaçınma" yaklaşım biçimlerini kullanmaktadır. Ayrıca OKB ve depresyon tanısı alanlar mutluluk duygularını sürdürmekte sıklıkla başarısız olurlarken, kontrol grubu mutluluk duygusunu sürdürmek için "duyguların ifade edilmesi ve paylaşılması" yaklaşım biçimini kullanmaktadır. Bulgular, ilgili alan yazın ışığında tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Duygu Düzenleme YaklaĢım Biçimleri, OKB, Depresyon