Mobilya sektöründe ergonomik risk değerlendirmesi: Bir mobilya fabrikasında saha çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMA KOÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ÖZLEM MÜGE TESTİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişen teknoloji ile birlikte üretim süreçlerindeki makineleşme oranı yapılan işleri kolaylaştırsa da emek gücü ile üretim, hala birçok alanda yoğun olarak kullanılmaktadır. Sırt, bacak, kol, boyun, bilek vb. bölgeleri etkileyen kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, fiziksel güç gerektiren işleri yapan çalışanlarda sıklıkla görülmektedir. Bu nedenle, insanın çalışma ortamında yıpranmasını azaltmak, yeteneklerinden daha etkin bir şekilde yararlanmak amacı ile ergonomik uygulamaların yaygınlaşması kaçınılmaz hale gelmiştir. Ergonomik uygulamalar, kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının en aza indirilmesi çalışmalarında önemli faydalar sağlamaktadır. Bu çalışmada, öncelikle iş sağlığı ve güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi ve risk değerlendirmesi kavramları anlatılmıştır. Ergonomi kavramından bahsedilmiş ve ergonominin dünyada ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi anlatılmıştır. Daha sonrasında, işle ilgili kas iskelet sistemi rahatsızlıkları çok yönlü olarak ele alınmıştır. Literatürde yer alan ergonomik risk değerlendirme metotlarına yer verilmiş, mobilya imalatındaki işe bağlı kas iskelet sistemi sorunlarına değinilmiştir. Çalışmanın uygulama aşamasında, tehlikeli sınıfta yer alan ve sektörde öncü bir mobilya fabrikası tercih edilmiştir. Araştırmanın yöntemi belirlenirken birleştirilmiş/ tüm vücut değerlendirme metotlarından olan OWAS, REBA, QEC ve ManTRA yöntemleri seçilmiştir. Seçilen bu 4 yöntem ile mobilya fabrikasında ergonomik risk değerlendirmesi yapılmış olup, tespit edilen ergonomik risklere ilişkin çözüm önerileri geliştirilmiştir. Uygulamanın ilk aşamasında fabrikada ergonomik risk değerlendirmesi yapılacak görevler belirlenmiştir. Görevler belirlenirken, fabrikanın üretim ünitelerinde yapılan tüm işlemlere ilişkin görevler ele alınmış olup, yalnızca tekrarlı görevler değerlendirmeye alınmamıştır. Hammadde aşamasından ürünün teslim aşamasına kadar olan fabrikanın üretim sürecine ait 40 adet görev belirlenmiştir. Daha sonrasında, belirlenen 40 görev OWAS, REBA, QEC ve ManTRA yöntemleri ile tek tek değerlendirilmiştir. Yapılan ergonomik risk değerlendirmesi sonrasında, mevcut riskler değerlendirilmiş ve seçili görevlere ilişkin iyileştirme önerileri geliştirilmiştir. Önerilen iyileştirmelerin belirlenen 40 göreve uygulanması durumu göz önüne alınarak, görevler OWAS, REBA, QEC ve ManTRA yöntemleri ile tekrar analiz edilmiştir. Uygulanan değerlendirme yöntemleri farklı ölçekler içerdiği için, ölçekler 100 tam puan üzerinden değerlendirme puanlarına dönüştürülmüştür. Son olarak, mevcut durum ile öngörülen iyileştirme sonrası durum arasındaki farklar (iyileştirme puanları) tablo ile sunulmuştur.