Üst yaylı çalgı çalan müzisyenlerde omurga ve pelvisin açısal parametreleri ile gövde ve servikal bölgenin endurans, stabilite, pozisyon hissi ve fonksiyonel düzeyinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KAS İSKELET FİZYOTERAPİSİ VE REHABLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELİZ GÜLCE TANIMLI
Danışman: Zafer Erden
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, üst yaylı çalgı çalan profesyonel müzisyenlerin çalma pozisyonuna bağlı olarak kas-iskelet sistemi, postür, ağrı düzeyi, kas enduransı, stabilizasyon kuvveti, eklem hareket açıklığı, eklem pozisyon hissi, fonksiyonel düzey ve vücut farkındalığı parametrelerini incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmaya, yaş ortalaması 32,60 ± 12,92 yıl olan ve en az 6 yıllık çalgı çalma geçmişine sahip, ortalama 22,13 ± 13,40 yıldır keman (n=24) ve viyola (n=14) çalan 38 profesyonel müzisyen (27 kadın, 11 erkek) ile yaş ortalaması 33,60 ± 11,91 yıl olan 38 sağlıklı bireyden oluşan kontrol grubu (27 kadın,11 erkek) dahil edildi. Katılımcılara Vizüel Analog Skala (VAS), DIERS 4D postür analizi, gövde ve servikal kas enduransı testleri, stabilizasyon kuvveti ölçümleri, eklem hareket açıklığı ve pozisyon hissi değerlendirmeleri, skapular diskinezi testleri, kas kısalık ölçümleri, el kavrama kuvveti ölçümleri ile Quick- DASH, Boyun Özürlülük İndeksi, Oswestry Disabilite İndeksi, Fremantle Bel ve Boyun Farkındalık Anketleri ve Kenny Müzisyen Performans Anksiyetesi Envanteri uygulandı. Ayrıca müzisyen grubunda ayakta ve oturarak çalgı çalma pozisyonları, DIERS 4D sistemi kullanılarak karşılaştırıldı. Çalgı çalma yılı ile tüm klinik parametreler arasındaki ilişkiler incelendi. Çalışmanın sonucunda, müzisyen grubunda kontrol grubuna göre skolyoz açısı ve sıklığı, gece-gündüz-istirahat halindeki ağrı düzeyleri, pektoral kaslar ve lumbal ekstansör kas kısalık oranları, skapular diskinezi test pozitifliği, Quick-DASH ve Boyun Özürlülük İndeksi puanları anlamlı düzyde yüksek bulundu (p<0.05). Buna karşılık, gövde anterior, posterior, sol lateral ve servikal kas enduransı değerleri ile Transversus abdominus, Multifidus ve servikal kas kontraksiyon süreleri müzisyen grubunda daha yüksek olarak belirlendi. Servikal sağ ve sol lateral fleksiyon ile lumbal lateral fleksiyon ve ekstansiyon hareket açıklıkları müzisyenlerde daha fazla ölçüldü. Servikal sağ ve sol rotasyon eklem pozisyon hissi hataları müzisyenlerde daha yüksek, sol lateral fleksiyon pozisyon hissi hatası ise daha düşük bulundu. Ayakta çalgı çalma pozisyonunda sagittal imbalans, kifoz, lordoz ve pelvik inklinasyon değerleri artarken; oturarak çalma pozisyonunda gövde uzunluğu daha yüksek olarak ölçüldü. Çalgı çalma yılı ile servikal sol rotasyon eklem pozisyon hissi hatası, Boyun Özürlülük İndeksi, Fremantle Bel ve Boyun Farkındalık puanları, gece, gündüz, çalma sonrası, konser ve pratik sırasındaki VAS skorları ile Kenny Müzisyen Performans Anksiyetesi Envanteri skoru arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişkiler saptandı(p<0.05). Elde edilen bulgular doğrultusunda, profesyonel müzisyenlerde erken dönemden itibaren fizyoterapist danışmalığında postüral farkındalık eğitiminin verilmesi, bireye özel kas kuvvet dengesizliklerini önleyici ve omurgaya simetrik yaklaşımları içeren egzersiz programlarının uygulanması, skapular kontrolün geliştirilmesi ve ergonomik düzenlemelerin müzikal eğitim sürecine entegre edilmesi önerildi.