Büyükelçi hatıratlarında 1945-1974 dönemi Türk dış politikası
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA BAYRAKTAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SAİME SELENGA GÖKGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Soğuk Savaş dönemi Türk dış politika çalışmalarında Kıbrıs sorunu odaklı birçok çalışma olmasına rağmen, konuyu büyükelçi perspektifinden ele alan hiçbir çalışma bulunmamaktadır. Kıbrıs sorununa böyle bir yaklaşım yalnızca konunun anlaşılması için yeni bir boyut sunmayacak, ayrıca cumhuriyet dönemi Türk siyasî tarihinin tarihyazımındaki, diplomasi veya Türk hariciyesinin meslek kadrosunun dış politika üzerine geliştirdikleri söylem analizleri açısından zenginlik katacaktır. Bu çalışma, bir hariciye memurunun, meslek memurunun, kendi görev aldığı kurum bünyesinde hangi sorunlar, olaylar, kararlar vs. ile karşılaştığını ve dış işlerini nasıl yorumladığını büyükelçi hatıratlarını referans alarak tartışmayı amaçlamaktadır. Tez konumuz, "Büyükelçi Hatıratlarında 1945-1974 Dönemi Türk Dış Politikası" adıyla başlıklandırılmış ve tez giriş, dört bölüm ve sonuç bölümünden oluşmuştur. Hatıratın modern Türk siyasî tarihi ve diplomasi tarihi yapımındaki rolüne ilişkin genel bilgi giriş bölümünde verilmiştir. Birinci bölümde, Kamuran Gürün, Zeki Kuneralp ve Nihat Dinç tarafından yazılan hatıratların (sırasıyla Akıntıya Kürek, Bükreş-Paris-Atina Büyükelçilik Anıları, Sadece Diplomat ve Gönüllü Diplomat) anlatı türü olarak biçimsel özellikleri ve içerikleri yer almaktadır. Hatıratlardan büyükelçi perspektifiyle dışişleri geleneğinin değerlendirilmesi ve açıklanması amacına yönelik bazı örnekler ikinci bölümde yer almaktadır. Üçüncü bölümde, büyükelçi hatıratlarının değerini ölçeklendirmek üzere seçilen, diplomat olarak görev sürelerinde meşgul oldukları dış politika sorunu olarak "Kıbrıs meselesi"nin gelişimi ve uluslararasılaştırılması ve Batı'nın konuya yaklaşımı kısaca verilmiştir. Üç büyükelçinin Kıbrıs konusuna yaklaşımı ve soruna karşı tutumu dördüncü bölümde sunulmuştur. Sonuç bölümünde bunun yalnızca bir tarih araştırması değil, aynı zamanda büyükelçiler ve onların dış politika söylemi üzerinegeliştirdikleri siyasî söylem çalışması olduğu vurgulanmıştır. Çalışmamız kaynakça ile tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs Sorunu, Türk Diplomatlar, Büyükelçi Hatıratları, Kamuran Gürün, Zeki Kuneralp, Nihat Dinç.