Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)atağı olgularında kan gazı analizlerindeki değişimin sonografik diyafram kalınlığı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ UMUT MORCA
Danışman: Mehmet Ali Karaca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada KOAH alevlenme olgularında diyafram kası ölçümlerinin hastalarda klinik sonlanımları ön görmede etkinliği ve PCO2 düzeyleri ile korelasyonunun incelenmesi amaçlanmıştır. Nefes darlığı nedenli Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Acil Servisi'ne 19 Ekim 2022-1 Temmuz 2024 tarihleri arasında başvuran ,18 yaş ve üzerinde KOAH tanılı, nefes darlığı kliniğinin nedeni KOAH alevlenme olan 165 hastanın 152' si istatistiksel olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Değerlendirme Acil Tıp Ana Bilim Dalı acil servisinde klinik çalışmalar için ana bilim dalı tarafından tahsis edilmiş ultrasonografi cihazının (marka: Philips, model: Sparq, üretim yılı: 2012 üretici: Philips Inc., menşei: Hollanda) 6-10 MHz'lik L12-4 probu ile B-Mod ayarında yapılmıştır. Tüm sonografik değerlendirmeler ALARA (as low as reasonably achiveable) prensibine uygun olarak tamamlanmıştır. Analizler SPSS Statistics 25 (the statistical package for social sciences) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilen 152 hastanın %65.8'i erkek ve %34.2'si kadın cinsiyete sahiptir . Hastaların ortalama yaşı 70.68 yıl olarak saptanmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların %100'ünde kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısı mevcuttur. Ek olarak , başlıca en sık %55.9'unda konjestif kalp yetmezliği (KKY), %53.9'unda hipertansiyon (HT), %30.9'unda diyabet (DM) , %36.8'inde koroner arter hastalığı (KAH) mevcuttu. Hastaların vital bulguları, arteriyel kan gazı laboratuvar değerleri, sonografik diyafram kalınlığı ölçümleri ile ilgili analizler yapıldı. İstatistiksel analizlerde ''Mann-Whitney U testi'', ''Pearson Chi-Square testi'', ''Friedman Testi'', ''Correlations-- Spearman's rho katsayısı'' ''MUltivaryant-küresellik testi((Mauchly's Test of Sphericity)-Lineer Model'' testleri ve ventilasyon destek ihtiyacının modellendiği ikili bağımlı değişkende "ROC analizi'' kullanıldı. KOAH alevlenme ile acil servise başvuran hastaların 0. , 3. ve 6.saat arteriyel kan gazları ile birlikte 0.saat ve 6.saat sonografik diyafram ölçümleri olan ekspiryum sonu diyafram kalınlığı, inspiryum sonu diyafram kalınlığı ölçülerek diyafram kalınlık fraksiyonu (DTF) değerleri tespit edildi. 6 saatlik tedavi süresince iki seans noninvaziv mekanik ventilasyon (NIMV) tedavisi uygulanmış olup NIMV tedavisine ara verildiğinde ölçümler elde edildi. Hastaların v sonografik diyafram kalınlık ölçümleri ile arteriyel kan gazı ölçümleri arasındaki korelasyon grafikleri oluşturuldu. İlk 6 saatlik NIMV tedavisinin yanıtına göre hastalar üç grupta incelendi. İlk grup: NIMV tedavisinin başarısız olması nedeniyle invaziv mekanik ventilasyon (IMV) geçilen hastalar; ikinci grup: NIMV tedavisi ile belirgin düzelme gözlenmeyip NIMV tedavi ihtiyacının devam edildiği hastalar; üçüncü grup: NIMV tedavisi ile klinik düzelmenin olduğu ve ventilasyon desteği ihtiyacının ortadan kalktığı hastalar. Üç grup arasında parsiyel karbondioksit (PCO₂) düzeyleri ve sonografik diyafram ölçümleri arasındaki ilişki analiz edildi. Her üç grubun inspiryum, ekspiryum ve DTF sonografik ölçümleri grafik olarak incelendiğinde, değişim oranlarının gruplar arasında ve alt grup analizinde grupların kendi içinde farkları istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Gruplar arasında ve grup içindeki ölçümlerde istatistiksel olarak anlamlı fark görülmüş olsa da IMV tedavisine geçilen ve NIMV tedavisi devam eden gruplarda değişim grafiklerinde eğimler birbirine benzer bulundu, buna karşın NIMV tedavi ihtiyacı ortadan kalkan/klinik düzelme saptanan grupta değişim grafiklerinin eğrisi daha belirgin olduğu gözlendi. Bu nedenle hem ROC analizlerinin 2 grup arasında yapılabilmesi hem de NIMV tedavisinin ortadan kalktığı/ klinik düzelmenin olduğunu gösteren gruptaki değişimin diğer iki ventilasyon desteği ihtiyacının devam ettiği gruplara göre daha belirgin olması nedeniyle gruplar; ventilasyon desteği ihtiyacı olan/devam eden ve klinik düzelme saptanan gruplar olacak şekilde 2 gruba ayrıldı ve analizler bu iki grubun karşılaştırmalarını dikkate alınarak sonografik diyafram kalınlık ölçümlerinin ventilasyon ihtiyacını belirlemedeki gücü tespit edildi. Bu test seçimlerinde veri setlerinin anlamlılığı ve karşılaştırılabilirliği göz önüne alınmıştır. Çalışma sonucunda KOAH alevlenme hastalarında sonografik diyafram kalınlık ölçümleri ve kan gazı ölçümlerinin, tedavi süresince solunum destek ihtiyaçlarını ve ölüm/sağ kalımı öngörmede etkinliği ve kan gazı ölçümleri ile sonografik diyafram kas ölçümleri arasında ilişkinin varlığı gösterilmiş olup, tedavide uygulanan yöntem ve sonlanım arasındaki bağlantılar ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Alevlenmesi, Ultrasonografi ile Diyafram Kalınlığı, Arteriyel Kan gazı, noninvaziv mekanik ventilatör (NIMV), Invaziv Mekanik vi Ventilasyon (IMV), Ventilasyon Desteği İhtiyacı, Mortalite