Osmanlı Anadolu'sunda bir protestan misyonu: Urfa (1857-1910)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM KUTKAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RÜYA KILIÇ
Özet:Bu araştırma ile 1857-1910 tarihleri arasında Urfa merkez kazasında faaliyet gösteren BOARD (American Board of Commissioners for Foreign Missions) misyonerlerinin hedefleri, çalışma biçimleri, öncelikleri ile kent algıları ve kentteki yaşamlarının çeşitli temalar üzerinden okunması hedeflenmiştir. Bu bağlamda, söz konusu hedefi yer yer dönem aktörlerinin duygu ve düşünce boyutları ile kurgulamaya çalıştığımızı da belirtmeliyiz. Böylelikle dönem şartlarına daha etkili biçimde nüfuz edilerek insana vurgunun arttığı bir tarih yazımı gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Belirtilen hedef, ağırlıklı olarak BOARD kayıtları üzerinden inşa edilmiştir. "Bununla birlikte Osmanlı Arşivi, Amerikan Devlet Arşivi, seyâhatnameler, dönem yayınları ve çeşitli araştırma eserleri BOARD arşivini destekleyen kaynaklar olarak kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Urfa'daki misyonerlik faaliyetlerinin üç temel süreç üzerinden geliştiği görülmüştür. Süreçlerden ilki olan George B. Nutting dönemine (1857-1868) kefaret doktrini tartışmaları damgasını vurmuştur. Öyle ki söz konusu uzlaşmazlıktan ötürü Bay Nuttting, 1868 yılında Urfa'dan ayrılmak zorunda kalmıştır. Bunun Urfa Protestanları için anlamı 1892 yılına değin kalıcı misyonerin bulunmadığı bir nevi ara dönemin başlamış olduğudur. Süreçte sahada oluşan boşluk, ağırlıklı olarak yerli din adamları ve gezici misyonerlerce doldurulmuştur. Corinna Shattuck dönemi olarak adlandırılan üçüncü evre ise (1892-1910) Ermeni olayları, iktisadi kalkınma ve eğitim faaliyetleri ile ön plana çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Urfa, Antep, Boston, ABCFM, BOARD, Misyoner, Merkezi Türkiye Misyonu, Ermeni, Müslüman, Hıristiyan, Gregoryen, Protestan, Evanjelizm, Doktrin, Kefaret, İstasyon, Dış istasyon.