Ankara ilinde yaşayan yaşlı bireylerde mevsimsel değişimin beslenme durumu, fiziksel aktivite düzeyi ve bazı kan parametreleri üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİ ERSOY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NESLİŞAH RAKICIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mevsimsel değişimlerin yaşlı bireylerin beslenme ve sağlık durumlarını etkilediği, morbidite ve/veya mortalite üzerine etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma, Ankara'da yaşayan, Gülhane Askeri Tıp Akademisi (GATA) Geriatri Bilim Dalı Polikliniğine başvuran, 65 yaş ve üzeri 31 hastada yürütülmüştür. Çalışma verileri Mayıs 2013 ve Şubat 2014 tarihleri arasında üçer aylık periyotlarla, 4 kez toplanmıştır. Her mevsim döneminde yaşlı bireylerin besin tüketimleri, fiziksel aktivite durumları, antropometrik ölçümleri ve bazı kan parametreleri (bazı karotenoidler, A vitamini, D vitamini, C vitamini, folik asit ve paratriod hormon) değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yaşlı erkeklerde kış mevsiminde katı yağ, sonbaharda meyve, kadınlarda ise kış mevsiminde yumurta ve ekmek tüketimlerinin diğer mevsimlere göre daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05). Günlük enerji alımının yazın kış mevsimine göre erkeklerde 577 kkal/gün, kadınlarda 343 kkal/gün daha az olduğu görülmüştür (p<0.05). Kış mevsiminde erkeklerin karbonhidrat, bitkisel protein, n-3 yağ asitleri ve sodyum alımları artarken, yaz mevsiminde n-6/n-3 oranının arttığı belirlenmiştir (p<0.05). Kadınlarda kış mevsiminde diyetle posa ve sodyum alımı, ilkbaharda C vitamini, demir, çinko alımı ve sonbahar mevsiminde ise kolesterol, retinol, D vitamini ve niasin alımları diğer mevsimlere göre daha fazla bulunmuştur (p<0.05). Yaşlıların en çok sonbahar (43.6±41.4 dk) ve yaz (41.2±47.5 dk) aylarında fiziksel aktivite yaptıkları ve kış aylarında (23.5±19.0 dk) fiziksel aktivite süresinde ciddi düşüşler olduğu saptanmıştır (p<0.05). Kan analizi sonuçlarına göre; her iki cinsiyette de kış mevsiminde serum paratiroid hormon düzeyi, sonbaharda D vitamini düzeyleri artmıştır (p<0.05). Kışın erkeklerde folik asit düzeyi ve ilkbaharda kadınlarda C vitamini düzeyi artmış, retinol düzeyinde ise cinsiyete göre mevsimsel bir değişim olmamıştır (p<0.05). Mevsimsel değişimler yaşlı bireylerin besin tüketimlerini, fiziksel aktivite süresi ve sıklığını etkilemiştir. Yine bu değişimlere bağlı olarak kan parametreleri de değişim göstermiştir. Toplumda risk grubu içerisinde bulunan 65 yaş ve üzeri bireylerin beslenme plan ve programları yapılırken; besin tüketimi ve kan parametrelerinin belirli periyotlarda, yaklaşık üçer aylık dönemlerde izlenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır. Böylece yaşlı bireylerde yaşam kalitesinin arttırılması, hastalık oluşum riskinin azaltılması ve ilerlemesinin geciktirilmesi kolaylaştırılabilecektir.