Tanzimat'a giden yolda bir Osmanlı kenti: Sivas, 1777 - 1839

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERPİL SÖNMEZ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): YUNUS KOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sönmez, Serpil. Tanzimat'a Giden Yolda Bir Osmanlı Kenti: Sivas (1777-1839), Doktora Tezi, Ankara, 2015. 1777-1839 yılları arasında Sivas Şehri'ni idarî ve toplamsal yapısını inceleyen bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm daha ziyade konuya giriş mahiyetinde olduğundan Sivas Şehri'nin içinde yer aldığı bölgeyi kısaca tarif etmeyi hedeflemektedir. Bu amaçla bu bölümde Tanzimat öncesinde Osmanlı taşra teşkilatının nasıl oluştuğu, Sivas Eyaleti'nin idarî yapısı ve 18.yüzyılın son çeyreğinden Tanzimat öncesine kadar eyaleti etkileyen eşkıyalık, savaş vb. olaylar kısaca incelenmiştir. Böylece Sivas Şehri'nin bulunduğu coğrafyanın durumu tarif edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın belkemiğini oluşturan asıl bölümler Yönetim başlıklı ikinci ve Şehir başlıklı üçüncü bölümlerdir. Yönetim ana başlığı altında Tanzimat öncesinde Sivas Şehri'nin yöneticileri ve yönetim mekanizmasının nasıl işlediği incelenmiştir. Bu bölümde vali ve vali vekili olarak mütesellim, kadı, müftü, nakîbüleşraf kaymakamı, bedesten kethüdası, şehir kethüdası, muhtesip, pazarbaşı, imam, keşiş ve muhtar gibi belli başlı yöneticilerin göreve geliş prosedürleri, bunların görev ve sorumlulukları, merkez-taşra ilişkisinde nasıl bir rolleri olduğu gibi konular incelenirken, bu makamlara bağlı olarak çalışan diğer görevliler de yeri geldikçe ele alınmıştır. Yöneticilerin gelir ve giderleri de ayrı bir başlık altında incelenmiştir. Ayrıca salyane defteri hazırlanması, mubayaa, asker toplanması ve sevk edilmesi ve çeşitli vergilerin toplanması gibi görevlerin hangi yöneticiler tarafından nasıl yapıldığı incelenerek yöneticilerin işlerin yürütülmesindeki rollerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Şehir yönetiminde karşılaşılan güçlükler de bu bölümde ele alınan konular arasındadır. Şehir ana başlıklı üçüncü bölüm iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda şehrin fizikî, ikinci kısımda ise toplumsal yapısı incelenmiştir. Fiziki yapı kısmında şehrin fizikî yapısının ana unsurları incelenirken toplumsal yapının incelendiği kısımda 1833 nüfus sayımı verilerine dayanarak nüfus, nüfus hareketleri, şehrin dinî yapısı, çeşitli toplumsal gruplar, toplumsal unsurlar arası ilişkiler gibi konuların yanı sıra şehirdeki üretim, işgücü, tüketim, şehir halkının iktisadî durumu gibi konular da Ekonomik Yapı alt başlığı altında incelenmiştir. Anahtar Sözcükler Osmanlı, Şehir, Kent, Tanzimat, Taşra Yönetimi, Şehir Yöneticileri, Toplumsal Yapı, Nüfus, Demografik Yapı, Ekonomik Yapı, Esnaf, İskân, Dinî Yapı.