Okul öncesi dönem çocuklarda bağlanma ile sosyal yetkinlik, kaygı, öfke ve öz-kontrol değişkenlerinde akran ilişkilerinin aracı rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEVRA ATIŞ AKYOL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Arif Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Okul öncesi dönemde çocuk aile yaşantısından okul hayatına geçerek aile bireyleri ve yakın çevresi ile sınırlı olan sosyal çevresini akranlarla genişletmektedir. Bu dönemde kurulan olumlu akran ilişkileri çocuğun sosyal duygusal gelişimine ve sosyalleşme sürecine katkı sağlamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, 5 yaş (60-71 ay) çocukların bağlanma türü ile düşük öz-kontrol, sosyal yetkinlik, kaygı, öfke ve akran ilişkileri arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri ortaya koyarak; akran ilişkilerinin aracılık etkisini incelemektir. Araştırma yordayıcı ilişkisel araştırma deseninde planlanmış ve veriler 2018-2019 Eğitim Öğretim yılı Bahar döneminde toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği-30, Öz-kontrol Değerlendirme Ölçeği, Oyuncak Öykü Tamamlama Testi" ve araştırmacı tarafından Türk kültürü uyarlaması yapılan Çocuk Akran İlişkileri Öğretmen Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Ankara'nın yedi merkez ilçesinden tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 309 çocuk araştırmanın örneklemini oluşmaktadır. Araştırmada değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiyi açıklamak için yol analizi kullanılmış ve akran ilişkilerinin aracılığını belirlemek için ayrıca Sobel testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, bağlanma, akran ilişkileri, düşük öz-kontrol, sosyal yetkinlik, kaygı, öfke değişkenleri arasındaki doğrudan ilişkiler incelendiğinde tüm değişkenlerin düşük, orta veya yüksek düzeyde birbirleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Model aracılık etkisine bakıldığında ise akran ilişkilerinin bağlanma, sosyal yetkinlik, kaygı ve düşük öz-kontrol arasında tam aracılığı; öfke ile ise kısmi aracılığı olduğu anlaşılmaktadır. Sonuçlar çocukların sosyal duygusal gelişiminde akran ilişkilerinin önemi açısından değerlendirilmiş, araştırmacı ve uygulamacılara öneriler sunulmuştur.