Nomadik pastoralist devletin oluşumu ve yapısı: Göktürk Devleti örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BARIŞ OZAN ÖZDEMİR

Danışman: ÖRSAN ÖCAL AKBULUT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, nomadik pastoralist devletin oluşumu ve yapısı, Orta Asya'daki nomadik pastoralist Türk topluluklarına özgü süreklilik ve esneklik bağlamında ele alınarak, Göktürkler örneğinde tarihsel-toplumsal çerçevede somut bir biçimde açıklanması amaçlanmaktadır. Üretim biçimi ve onunla bağlantılı olarak hareketlilikle şekillenen toplumsal ve siyasal ilişkilerin nomadik pastoralist devletlerin oluşum süreçleri ve yapılarında önemli bir etken olduğu varsayımından yola çıkılarak Göktürklerde maddi koşullardan doğan toplumsal mülkiyet ilişkileri bağlamında devletin oluşumu ve yapısı tartışılacaktır. Bu tezde, yerleşikliğe ait parametreler doğrultusunda geliştirilen Avrupa merkezci devlet oluşum yaklaşımlarına karşı nomadik pastoralist devletlerin kendilerine özgü koşullar doğrultusunda çeşitli örgütsel yöntemler oluşturan karmaşık siyasal varlıklar olduğu savunulmaktadır. Yaygın literatürde nomadik pastoralist toplulukları maddi koşullarla değerlendiren çalışmalara nadir rastlanmakta ve Orta Asya Türk Tarihi çalışmaları genellikle betimleyici tarihsel anlatımlardan öteye gidememektedir. Bu doğrultuda tezde, yaşamın maddi koşulları üzerinden Göktürkler incelenerek, nomadik pastoralist devletlerin oluşumu tarihsel bağlam içerisinde somutlaştırılarak değerlendirilmekte ve devlet kuramları tartışmalarına Türkler üzerinden özgün bir yanıt verme çabasına girilmektedir.