Translation of a translation: A descriptive study on the Turkish translation of J.R.R. Tolkien's the lord of the rings

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SERKAN GÖKTAŞ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ELİF ERSÖZLÜ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yirminci Yüzyıl'ın en çok okuyucuyla buluşan eserlerinden biri de İngiliz yazar J.R.R. Tolkien'in çığır açan romanı Yüzüklerin Efendisi'dir. Fantezi edebiyatının önemli eserlerinden kabul edilen bu kitap 1997-98 yılları arasında Metis Yayınevi tarafından dilimize kazandırılmıştır. Çevirmenliğini Çiğdem Erkal İpek'in, editörlüğünü ise Bülent Somay'ın üstlendiği bu çeviri, birçok farklı özelliği bünyesinde barındırmaktadır. Öncelikle, yazar Tolkien, kitabın ekler bölümünde ve ayrıca çeşitli yazılarında eseri kendisinin yazmadığını, kitaptaki bir karakter tarafından dünya üzerinde bilinmeyen bir dilde (aslında bu, kendi icat ettiği bir dildir) yazılan başka bir kitaptan İngilizce'ye çevirdiğini ileri sürmüştür. Bununla birlikte bu çeviriyi yaparken hangi yöntemleri kullandığını ve diğer çevirmenlerin de nasıl hareket etmeleri gerektiğini detaylı olarak anlatır. Bu çalışmada Tolkien'in erek kültür normlarına uygun düşen çevirisinin Çiğdem Erkal İpek'in çevirisiyle bu bağlamda ne ölçüde paralellik arz ettiği Raymond van den Broeck'un çeviri eleştirisi modeli uygulanarak incelenmekte ve Gideon Toury'nin Erek Odaklı Yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Ayrıca çevirinin erek kültür üzerindeki etkileri ve erek dizgede sahip olduğu konum Itamar Even-Zohar'ın Çoğuldizge Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Sonuç kısmı ise bu değerlendirmeler neticesinde varılan sonuçları içerir.