Kaygı belirtilerini açıklamada bağlanma, pozitif ve negatif duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük arasındaki ilişkiyi bütünleyici model arayışı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEGÜM YÜKSEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ELİF BARIŞKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma kaygı belirtilerini açıklamada bağlanma, pozitif ve negatif duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlüğü bütünleyici şekilde ele alan bir model oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla öncelikle Pozitif Duygulara Verilen Tepkiler Ölçeği'nin Türkçeye uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçek uyarlamasının yapıldığı bu ön çalışmanın örneklemi Hacettepe Üniversitesi ve Koç Üniversitesi'ne devam eden 232 öğrenciden oluşmuştur. Yapılan analizlerin bulguları ölçeğin "kendine-odaklı pozitif ruminasyon", "pozitif duyguda indirim" ve "duygu-odaklı pozitif ruminasyon" olmak üzere üç faktörden oluştuğunu ve Türk kültüründe klinik olmayan örneklemlerde araştırma amacıyla kullanılabilecek düzeyde geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Ana çalışmanın örneklemi ise Hacettepe Üniversitesi'ne devam eden 1026 öğrenciden oluşmuştur ve katılımcılara Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Duygu Düzenleme Süreçleri Ölçeği, Pozitif Duygulara Verilen Tepkiler Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri uygulanmıştır. Yapılan model testi sonucunda, depresyon belirtileri kontrol edildikten sonra, güvenli bağlanma değerindeki yükselmenin pozitif duyguları artırma, negatif duyguları azaltma ve pozitif ruminasyon değerindeki artışı; güvensiz bağlanma değerindeki yükselmenin ise pozitif duyguda indirim düzeyindeki artışı yordadığı görülmüştür. Ayrıca, güvensiz bağlanma değerindeki yükselme belirsizliğe tahammülsüzlük ve sürekli kaygı düzeylerindeki artışı da yordamaktadır. Duygu düzenleme becerileri açısından değerlendirildiğinde ise hem negatif duyguları azaltma hem de pozitif ruminasyon değişkenleri açısından duygu düzenleme becerilerinin daha yüksek düzeylerde olması belirsizliğe tahammülsüzlük değerinde artışı yordarken, kaygı düzeyinde ise düşüşü yordamaktadır. Pozitif duyguda indirim değişkenindeki artış ise hem belirsizliğe tahammülsüzlük hem de kaygı düzeyinde artışı yordamaktadır. Son olarak, belirsizliğe tahammülsüzlük değerindeki yükselmenin ise kaygı düzeyindeki artışı yordadığı görülmüştür. Araştırmanın bulguları ilgili literatürün ışığında tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Bağlanma, Pozitif Duygu Düzenleme, Negatif Duygu Düzenleme, Belirsizliğe Tahammülsüzlük, Kaygı