Ricotia L. (Brassicaceae) cinsinin filogeni ve filocoğrafyası
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARIŞ ÖZÜDOĞRU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): GALİP AKAYDIN
Danışman: SADIK ERİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, dünya üzerinde Doğu Akdeniz Bölgesinde yetişen 9 türle temsil edilen Ricotia L. (Brassicaceae) cinsinin filogenisi ve filocoğrafyası incelenmiştir. Brassicaceae familyası içerisinde herhangi bir tribusa yerleştirilememiş olan Ricotia cinsini belirli bir tribusa yerleştirmek, cins sınırlarını kesin bir şekilde çizebilmek, cins içi taksonomik sorunları çözebilmek ve cinse ait türlerin biyocoğrafik ilişkilerini ortaya koyabilmek için morfolojik, moleküler ve sitometrik çalışmalar ile Ekolojik Niş Modellemesi (ENM) yöntemi kullanılmıştır. Çalışma materyalini oluşturan örneklerin çoğunluğu Türkiye'den, bir kısmı da Yunanistan'dan toplanmıştır. Çalışmada kullanılan diğer örnekler ise İsrail Gen Bankası'ndan ve çeşitli herbaryumlardan temin edilmiştir. Çekirdek DNA'sının ITS bölgesi ile kloroplast DNA'sının trnL-F, rps16 – trnQ ve rpL32-trnL(UAG) bölgeleri kullanılarak cinsin hem familya içerisindeki filogenetik pozisyonu hem de tür içi ve türler arası filocoğrafik ilişkiler aydınlatılmaya çalışılmıştır. Çalışma sonucunda Ricotia' nın Lunaria, Biscutella ve Megadenia cinsleriyle beraber Biscutelleae tribusunda olması gerektiğine karar verilmiş ve birleştirilmiş bu tribus için yeni bir betim ve anahtar hazırlanmıştır. Ricotia türlerine ait yetersiz betimler genişletilmiş ve cins için yeni bir teşhis anahtarı oluşturulmuştur. Ayrıca türlerin yayılış alanları güncellenmiş ve buna bağlı olarak IUCN tehlike kategorileri yeniden değerlendirilmiştir. Filogenetik çalışmalarda tanımlanan dört Ricotia "soyu" tohum şekil analizleriyle de sınanmış, ancak tohum verisi "tenuifolia" soyu dışında diğer soyları birbirinden ayırmada yetersiz kalmıştır. Sekonder kalibrasyon ve ITS mutasyon oranları kullanılarak gerçekleştirilen ayrılma zamanı hesaplamaları Ricotia'nın (9.2-11.3 milyon yıl önce (myö)) Akdeniz bölgesi flora ve faunası üzerinde çok önemli bir etkisi olan Messiniyen Tuzluluk Krizinden (5.9 -5.3 myö) önce ortaya çıktığını göstermiştir. Atasal türün coğrafi lokasyonunu tespit edebilmek için gerçekleştirilen analizler Ricotia' nın % 54.1 olasılıkla Anadolu Diyagonali üzerinde ortaya çıktığını göstermiştir. Ayrıca Ricotia sistematiğinde kullanılan önemli taksonomik karakterlerin kökenini belirlemek için yapılan analizler Ricotia' nın % 93.5 olasılıkla çok yıllık, % 78.9 olasılıkla replumu olmayan, %78.9 olasılıkla da ovat / dairesel ve açılmayan meyve yapısına sahip bir atadan köken aldığını göstermiştir. Son olarak Ricotia türlerinin tarihsel demografilerini anlayabilmek için gerçekleştirilen moleküler filocoğrafya ve Ekolojik Niş Modellemesi (ENM) analizleri, türlerin orta Pleistosen'den (0.781-0.126 myö) günümüze kadar demografik bir durgunluk içerisinde oldukları ortaya koymuştur.