Çocukların epistemolojik görüşlerinin ve öğrenme stillerinin öklidyen geometrisinde modellenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN GÜNEŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NEFİSE SEMRA ERKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, çocukların epistemolojik görüşleri ve öğrenme stillerinin Öklidyen Geometrik Düzleminde modellenmesi ve epistemolojik görüşler ile öğrenme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırma, işlem öncesi dönemi temsilen 5-6 yaş grubundan 128(64 kız, 64 erkek), somut işlem dönemini temsilen 9-10 yaş grubundan 136 (77 kız ve 59 erkek) ve soyut işlem dönemini temsilende 13-14 yaş grubundan 151 (75 kız ve 76 erkek) çocukla yürütülmüştür. Araştırmada yer alan ve tüm örneklem grubunu oluşturan 415 çocuk, Ankara İlinde yer alan kamu okullarından seçilmiştir. Araştırmada sosyo-ekonomik düzeyin sonuçlara olası etkisinin önlenebilmesi için, örneklemin alt-orta ve üst sosyo-ekonomik düzeyi dengeli bir şekilde yansıtmasına dikkat edilmiştir. İşlem öncesi ve somut işlem dönemi çocuklarının epistemolojik görüşlerinin belirlenmesinde araştırmacı tarafından geliştirilen Çocuklar İçin Epistemolojik Görüşler Ölçeği (ÇİEGÖ), soyut işlem dönemi içinse Elder'in (1999) geliştirdiği, Acat, Tüken ve Karadağ'ın (2010) Türkçe'ye uyarladığı Bilimsel Epistemolojik İnanç Ölçeği (BEİÖ) kullanılmıştır. Bunun yanı sıra, çocukların epistemolojik görüşlerinin sadece ölçeklerle değerlendirilmesinin, derinlemesine bulgulara ulaşma konusunda yeterli olmayacağı düşünülerek, araştırmacı tarafından Epistemolojik Etkinlikler seti hazırlanmıştır. Geliştirilen ÇİEGÖ'lerin yapılan pilot uygulamaları ve güvenirlik-geçerlik çalışmaları sonucunda işlem öncesi ve somut işlem dönemi için uygun ölçüm araçları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bilişsel işlem dönemlerinin epistemolojik görüşlerde farka neden olup olmadığının belirlenmesi için yapılan ANOVA testi sonuçlarında, soyut işlem dönemi grubunun ortalama puanlarının diğer iki bilişsel işlem dönemi grubunun ortalama puanlarına göre istatistiksel anlamda farklılaştığı tespit edilmiştir. Bağımsız gruplar t-Testi sonuçlarına göre, cinsiyet değişkeni, somut işlem döneminde kızlar lehine skeptik felsefi düşünme eğiliminde anlamlı bir fark gösterirken, işlem öncesi ve soyut işlem dönemlerinde cinsiyet değişkeninin epistemolojik görüşlerde anlamlı bir farka neden olmadığı bulunmuştur. Epistemolojik görüşlerin Öklidyen Modellemelerinde de gruplar arasında elde edilen alansal farkların istatistiksel olarak elde edilen farklarla paralel sonuçlar gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber, epistemolojik görüşlerin Öklidyen Geometrik Modellemelerinde ulaşılan kayıp alanların soyut işlem dönemi çocuklarında daha fazla olduğu ve skeptik felsefi düşünce eğiliminin de soyut ve işlem öncesi dönemde somut işlem dönemine oranla daha fazla alan kapladığı bulunmuştur. Çocukların öğrenme stillerinin tespit edilmesi amacı ile felsefi temelleri Felder & Soloman'ın (1994) öğrenme stilleri indeksine dayanan ve araştırmacı tarafından geliştirilen Çocuklar İçin Öğrenme Stilleri İndeksi (ÇİÖSİ) kullanılmıştır. ÇİÖSİ'nin güvenirlik geçerlilik sonuçlarına göre araştırmada uygulanabilecek güvenirlik ve geçerliliğe sahip bir araç olduğu tespit edilmiştir (her alt boyut için cronbach alpha değeri .65'in üzerinde hesaplanmıştır). Her üç bilişsel işlem dönemi içinde çocukların genel olarak aktif- sezgisel - görsel ve analitik, öğrenme stillerinin tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın, işlem öncesi ve somut işlem dönemi çocuklarının sezgisel ile analitik/ardışık/sıralı öğrenme tercihlerinin optimale çok yakın olduğu öte yandan soyut işlem dönemi çocuklarının bu ise her iki öğrenme stilini de yoğun olarak tercih ettikleri tespit edilmiştir. Öğrenme stillerinin Öklidyen Modellemelerinde ise, işlem öncesi dönem çocuklarının %11, somut işlem dönemi çocuklarının, %21 ve soyut işlem dönemi çocuklarının ise %7 oranında optimal öğrenme stilleri alanından sağ hemisfere (aktif-algısal-görssel-bütünsel öğrenme stilleri) doğru sapma gösterdiği bulunmuştur. Modellerde, işlem öncesi ve soyut işlem dönemlerinde erkek çocuklarının, somut işlem döneminde ise kız çocuklarının sağ hemisfer kontrolünde gerçekleşen öğrenme stillerini daha yoğun olarak kullandıkları görülmüştür. Her üç bilişsel dönem için epistemolojik görüşler ile öğrenme stilleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı ama düşük kabul edilen ilişkiler olduğu saptanmıştır. Bilişsel işlem basamağı artıkça, epistemolojik görüş ve öğrenme stilleri altboyutları arasındaki ilişki sayılarının da arttığı tespit edilmiştir. Anahtar sözcükler: Epistemolojik görüşler, öğrenme stilleri, Öklidyen geometrik modelleme.