Osmanlı basınında Tercümân-ı Ahvâl'in yeri ve önemi: 1860 - 1866
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE ERTUĞRUL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET VELİ SEYİTDANLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:XIX. yüzyıl; Osmanlı İmparatorluğu için modernleşme girişimleri merkezinde siyasetten askeriyeye, ekonomiden toplumsal yaşama her alanda pek çok değişimin yaşandığı bir dönem olmuştur. Osmanlı 'geleneğinin' Batılı bir anlayışla yeniden yazılması olarak da değerlendirilebilecek bu süreç, reformlarla birlikte değişimi de getirmiş, ortam kendi dinamiklerini doğurmuştur. Bürokrat ve aydın sınıfının ortaya çıkması, ortamda yeni aktörlerin var olması demektir ve bu aktörler, Osmanlı modernleşmesinin mimarları olmuşlardır. Bu kimselerin halk ile arasında köprü vazifesi görecek olan şey ise gazetelerdir. Bu çalışmanın konusu; Osmanlı basının ilk özel gazetesi olan Tercümân-ı Ahvâl'in (1860-1866) mahiyetini ortaya koymaktır. Bu gazete, Tanzimat döneminin fikir ve toplumsal hayatına yaptığı katkılar bakımından basın tarihinde büyük önem arz eder. Tercümân-ı Ahvâl, Şinâsi ve Agâh Efendi önderliğinde çıkarılmış olup, kadrosunda Namık Kemal, Ziya Paşa, Hasan Suphi gibi dönemin önde gelen pek çok aydını yer almaktadır. XIX. yüzyıl Osmanlı basınında büyük bir boşluğu dolduran ve Osmanlı'da basına kazandırdığı yeniliklerle etkisi günümüze kadar sürecek olan değişimlerin temelini atan Tercümân-ı Ahvâl, herkesin ilgisine göre bir şeyler bulabileceği ve dahası bilgisini geliştirebileceği bir okul gibidir. Türk özel basının ilk siyasi makalesi, Batılı anlamda yayımlanmış ilk tiyatro oyunu, basında ilk rekabet unsurları gibi modern gazeteciliğin temelleri sayılabilecek uygulamalar bu gazetenin eseridir. Ayrıca bir 'Osmanlı kamuoyu' oluşturabilmek için gerekli altyapıyı sağlamak hususunda dönemin imkanları dahilinde çok kıymetli çalışmalar yapmıştır. Modernleşmenin bir ürünü olan gazete, Tercümân-ı Ahval'le birlikte Osmanlı'da oturmuş bir yapıya kavuşmuş ve modernleşmenin üreticisi durumuna gelerek edilgen konumunu etkin bir aktörlüğe bırakmıştır. Anahtar Kelimeler Osmanlı, Basın, Gazete, Şinâsi, Agâh Efendi