Kronik böbrek hastalığı oluşturulan ratlarda prebiyotik tüketiminin bağırsak kaynaklı üremik toksinler ve hastalığın progresyonuna etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU MELEKOĞLU
Danışman: Fatma Gülhan Samur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada kronik böbrek hastalığı (KBH) oluşturulmuş sıçanlarda prebiyotik tüketiminin bağırsak kaynaklı üremik toksin düzeylerine, inflamatuar ve antioksidan göstergelere, renal hasar, bağırsak geçirgenliği ve hastalık progresyonu üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada erkek Spraque-Dawley sıçanlara oral gavajla 3 hafta boyunca adenin (200 mg/kg/gün) verilerek KBH oluşturulmuştur. Sıçanlar randomize iki gruba ayrılarak bir gruba (HP; n=9) prebiyotik kaynağı olarak oligofruktozla zenginleştirilmiş inülin (5g/kg/gün) ilave edilirken diğer gruba (HN; n=8) prebiyotik ilavesi yapılmamıştır. Ayrıca sağlıklı sıçanlardan da iki grup oluşturularak bir gruba (SP; n=8) prebiyotik (inülin, 5g/kg/gün) ilave edilirken diğer gruba (SN; n=8) prebiyotik ilavesi yapılmamıştır. Diyet müdahalesinin (4 hafta) sonunda tüm sıçanlar ötenazi edilerek böbrek ve kolon histolojik analizler için çıkarılmıştır. Serum örneklerinde; üremik toksinlerden p-cresol sülfat (PCS) ve indoksil sülfat (IS) düzeyleri, inflamasyon (IL-6, IL-10, TNF-α) ve böbrek fonksiyon göstergeleri (üre, kreatinin) düzeyleri incelenmiştir. Böbrek hasarı histopatolojik yönden incelenmiş, ayrıca böbrek dokularında antioksidan parametrelerden süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GPx) ölçümü yapılmıştır. Ayrıca kolonda sıkı bağlantı proteinleri (claudin-1 ve occludin) analiz edilerek intestinal bariyer hasar incelenmiştir. Deney sonunda hasta grupta 4 haftalık prebiyotik tüketimi üre (HN: 127,4 ± 45,77; HP: 71,7 ± 7,73 mg/dl; p 0,05). Hasta sıçanlara ait böbrek dokularında oluşan histopatolojik değişikliklerin semikantitatif incelemesinde; prebiyotik verilen grupta kristal birikimi, tübüler ve glomerüler hasar, tübülointerstisyel fibrozis ve glomerüler inflamasyon şiddeti ve toplam hasar skoru daha az bulunmuştur (p 0,05). Sağlıklı ve hasta sıçanlarda prebiyotik müdahalesi sonucunda inen ve çıkan kolon dokularında claudin-1 protein seviyelerinde anlamlı artış gözlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak bu çalışmada, KBH'lı sıçanlarda dört haftalık prebiyotik desteğinin serum üre, PCS ve IL-6 düzeylerinde azalma sağladığı, böbrek dokularında antioksidan enzim aktivitesini ve intestinal bariyer fonksiyonu artırdığı ve hastalık progresyonunu yavaşlattığı bulunmuştur. KBH'da bağırsak kaynaklı üremik toksin üretiminin, inflamasyon ve intestinal bariyer hasarın azaltılmasında ve hastalığın progresyonunun kontrol edilmesinde prebiyotik olarak oligofruktozla zenginleştirilmiş inülin desteği alternatif bir diyet yaklaşımı olabilir. Anahtar Kelimeler: prebiyotik, kronik böbrek hastalığı, üremik toksin, inflamasyon, intestinal bariyer fonksiyon.