Kültürel-tarihsel kurama dayanan eğitim uygulamalarının öğretmen çocuk etkileşimine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF KALKAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TÜLİN GÜLER YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uzun yıllar boyunca erken çocukluk eğitimi araştırmaları çocukların öğrenme ve gelişimini destekleyecek en iyi yöntemin ne olduğu konusuna odaklanmıştır. Araştırmacılar çocukların farklı öğrenme yollarını inceleyerek onların en etkili şekilde nasıl öğrendiklerini ortaya koymaya çalışmışlardır. Öne sürülen yöntemler ve yaklaşımlar çerçevesinde eğitim programları tasarlanmış ve bu programların etkililiği araştırmalarla test edilmiştir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen çalışmalar çocukların en verimli öğrenme yollarından birinin kendi bilgilerini keşif ve çevre ile aktif olarak etkileşime girerek yapılandırmaları olduğunu göstermiştir. Birçok araştırma öğrenmede sosyal ilişkilerin önemi ve etkisini ortaya koymuş; böylece öğrenme etkinliği kültürel ve sosyal ortamdan bağımsız düşünülmemeye başlanmıştır. Bu araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturan Vygotsky'nin Kültürel-Tarihsel Kuramı öğrenme ve öğretme için bir çerçeve olup okul öncesi eğitimcilerine gerekli bakış açısı kazandırır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test, son test, kontrol gruplu desen; nitel boyutunda ise gözlem ve görüşmeler yer almaktadır. Araştırmanın deney grubunu oluşturan okul öncesi eğitim öğretmenlerine Kültürel-Tarihsel Kuramın erken çocukluk eğitimindeki yansımaları konusunda yedi hafta boyunca kuramsal bir eğitim ve uygulama örnekleri verilmiştir. Hazırlanan eğitim programının öğretmen çocuk etkileşimleri ile öğretmenlerin kuram hakkındaki bilgileri ve sosyo-dramatik oyuna karşı yaklaşımları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırmacı deney grubunun sınıfında öğretmen çocuk etkileşimlerine ve öğretmenlerin sosyo-dramatik oyuna yaklaşımlarına dair gözlemlerde bulunmuş ve eğitim oturumlarında öğretmenlerin uygulamaları tartışılmıştır. Araştırmacı kontrol grubundaki iki öğretmenin sınıfında çalışmanın başında ön test ve sonunda son testleri uygulamak dışında herhangi bir uygulamada bulunmamıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 21 istatistik programında analiz edilmiş, nitel veriler için betimsel analiz yapılmıştır. Araştırma sonucunda deney grubundaki öğretmenlerin Vygotsky'nin Kültürel-Tarihsel Kuramına dair kuramsal bilgilerinin, Sınıf Değerlendirme ve Puanlama Aracı (SDPA) puanlarının arttığı görülmüştür. Kontrol grubundaki öğretmenlerin kuramsal bilgilerinde herhangi bir değişiklik olmamıştır. Deney grubundaki öğretmenler öğretmen-çocuk etkileşimleri açısından SDPA'nın tüm boyutlarında olumlu yönden değişiklik göstermiş ve öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarında çocuklarla daha çok birebir etkileşim kurmaya çalıştıkları, küçük grup çalışmalarına daha fazla önem verdikleri ve seçtikleri etkinliklerde daha amaçlı olma yoluna gittikleri görülmüştür. Deney grubundaki öğretmenlerin son testin uygulandığı dönemde sınıf içinde çocukların serbest oyun etkinliklerine daha aktif katıldıkları belirlenmiş ancak kalıcılık testi sırasında oyuna katılımlarının düştüğü tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda Vygotsky'nin Kültürel-Tarihsel Kuramı çerçevesinde hazırlanan eğitim programının öğretmen-çocuk etkileşimleri açısından etkili olduğu görülmekle birlikte öğretmenlerin daha uzun süreli ve sürdürülebilir bir eğitim programına dahil olmasının öğrendiklerini içselleştirmeleri ve kalıcı kılmaları açısından yararlı olacağı düşünülmektedir. Anahtar sözcükler: Kültürel-Tarihsel Kuram, Vygotsky, öğretmen-çocuk arasındaki etkileşim, sosyo-dramatik oyun, sınıf değerlendirme puanlama aracı