Sosyal-duygusal beceri algısı ölçeğinin geliştirilmesi ve sosyal-duygusal beceri programının etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAPRAK BAYDAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FİLİZ BİLGE
Özet:Bu araştırmanın iki amacı vardır. İlk amacı, ilköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin sosyal-duygusal beceri algılarını ölçmek amacıyla bir ölçek geliştirilmesidir. Bunun için ?Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği (SDBAÖ)? geliştirilerek, ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın ikinci amacı ise, sosyal-duygusal beceri programının geliştirilerek 4.sınıf öğrencileri üzerinde etkili olup olmadığının sınanmasıdır. Bu amaçla, Sosyal-Duygusal Beceri Programı (SDBP) hazırlanmış ve uygulanmıştır.Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği, 2008-2009 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde 240 kız, 269 erkek olmak üzere toplam 509 öğrenciye uygulanmıştır. Kapsam geçerliliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Yapı geçerliliği için ise açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda Sosyal-Duygusal Beceri Algısı Ölçeği'nin (SDBAÖ) dört boyutlu olduğu ve 21 maddeden oluştuğu görülmüştür. Bu araştırmada toplam puan kullanılmıştır. Ölçeğin, Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı ?İletişim Becerileri (İB)? alt boyutu için .59, ?Benlik Saygısını Artıran Beceriler (BSAB)? alt boyutu için .64, ?Problem Çözme Becerileri (PÇB)? alt boyutu için .75, ?Stresle Başa Çıkma Becerileri (SBÇB)? alt boyutu için .73'dir. Ölçeğin tümü için Cronbach alfa değeri ise .92 olarak bulunmuştur. Ayrıca ölçek testin tekrarı güvenilirlik katsayısının hesaplanması için iki hafta ara ile uygulanmış ve Pearson korelasyon katsayısı .84 olarak saptanmıştır. SDBAÖ, Saldırganlık Ölçeği ve Piers-Harris Öz Kavramı Ölçeği'nin uygulanarak yapılan ölçüt geçerliliği çalışmalarında anlamlı düzeyde korelasyon katsayıları elde edilmiştir. Ölçeğin 4. ve 5. sınıf öğrencileri için geçerli düzeyde olduğuna karar verilmiştir.Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deney deseni kullanılmıştır. Ölçek uygulandıktan sonra, deney ve kontrol grupları belirlenmiştir. Grupların ön test puanları arasında fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Mann-Whitney U Testi yapılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere sekiz oturumdan oluşan SDBP uygulanmıştır. Kontrol grubundaki öğrencilere ise, herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Son test uygulandıktan altı hafta sonra, deney ve kontrol gruplarına izleme testi uygulanmıştır. Deney grubunun ön test-son test ve son test?izleme testi puanları arasındaki farka Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örnek Testi; deney ve kontrol gruplarının gerek son testler gerekse izleme testleri puanları arasındaki farka ise Mann-Whitney U Testi ile bakılarak programın etkililiği incelenmiştir.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, deney grubunun kendi içinde ilerleme kaydettiği ve deney grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı fark olduğu görülmüştür. İzleme testi sonuçlarına göre de programın etkililiğinin devam ettiği anlaşılmıştır. Bu sonuçlara göre programın 4. sınıf öğrencilerinin sosyal-duygusal gelişimlerine olumlu katkısı olmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış, araştırmacılara ve uygulayıcılara bazı önerilerde bulunulmuştur.