Osteomyelit görüntüleme ve tedavisinde kullanılmak üzere radyoişaretli fusidik asit ve levofloksasin içeren lipozom formülasyonlarının geliştirilmesi ve etkinliğinin izlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Radyofarmasi A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASUMAN TAŞ

Danışman: Mine Silindir Günay

Özet:

Taş A., Osteomyelit Görüntüleme ve Tedavisinde Kullanılmak Üzere Radyoişaretli Fusidik Asit ve Levofloksasin İçeren Lipozom Formülasyonlarının Geliştirilmesi ve Etkinliğinin İzlenmesi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Radyofarmasi Programı, Doktora Tezi, Ankara, 2026. Osteomyelit, kemik dokusunun iltihaplanarak şişmesi ile meydana gelen bir hastalıktır. Diğer enfeksiyon modelleri ile kıyaslandığında osteomyelit tanı ve etkili tedavisi konusunda zorluklar yaşanmaktadır. Tanıda laboratuvar testleri, mikrobiyolojik analiz ve radyolojik görüntüleme teknikleri kullanılır. Antibiyotiklerin ilaç taşıyıcı sistemler ile uygulanması hem çok düşük konsantrasyonlarda tedavi etkinliği sağlanmasını, hem de yan etkilerin belirgin biçimde azalmasını sağlarken, iki farklı ilacın kombine şekilde uygulanmasına da olanak sağlamaktadır. En çok kullanılan sistemlerden olan lipozomal sistemlerin ilaçların biyoyararlanımını artırması, hedef dokuya özgü spesifik ilaç taşıyabilmesi, biyoumyumlu ve non-toksik olmaları gibi avantajları bulunmaktadır. Çalışma kapsamında, osteomyelit teşhis ve tedavisi için yapısında kombine ilaç olarak Fusidik asit ve Levofloksasin içeren, DOTA-Bn-DSPE senteziyle Galyum-68 (68Ga) ile işaretlenmiş, DPPE-Asp konjugasyonu ile kemiğe aktif hedeflendirilen, PEGlenmiş, nanoboyutlu teranostik lipozomlar formüle edilmiş, karakterizasyonu, in vitro stabilitesi ve in vitro antimikrobiyal aktivitesi ve in vivo etkiliği değerlendirilmiştir. Asp-Lipo/LEV/FA lipozomları nano boyutta (220,31±2,40 nm) geliştirilmiş ve yeterli enkapsülasyon verimlilikleri (LEV için %8,62±1,27 ve FA için %31,20±2,04) elde edilmiştir. En yüksek 68Ga işaretleme verimi Asp-Lipo/LEV/FA için 60°C, pH 4,5 ve 5 dakikada elde edilmiştir. Tüm lipozomlar 4°C'de 30 gün boyunca stabil kalmıştır. Asp-Lipo/LEV/FA, hem E. coli hem de S. aureus suşları için Lipo/LEV/FA ve tek ilaç yüklü lipozomlara kıyasla anlamlı derecede daha düşük MIK değerleri göstermiştir. Osteomyelit oluşturulan sıçanlarda gerçekleştirilen MikroPET/BT görüntüleme ve biyodağılım çalışması sonucunda 68Ga-işaretli Asp-Lipo/LEV/FA'nın 68Ga-işaretli Lipo/LEV/FA formülasyonlarından daha fazla tutulum gösterdiği ve tedavi etkinliği olarak LEV/FA çözeltisinden daha etkili olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, 68Ga-işaretli Asp-Lipo/LEV/FA ve 68Ga-işaretli Lipo/LEV/FA'nın osteomyelit görüntüleme ve tedavisinde kullanılabilme potansiyeli gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.