Nevşehir yöresi magmatik kayaçlarında bulunan zirkon minerallerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LÜTFİYE AKIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ERKAN AYDAR
Özet:Orta Anadolu Volkanik Bölgesi'nde geniş ölçekli, bileşimi riyodasitikten riyolite değişen ignimbiritler (Kavak, Zelve, Sarımadentepe, Sofular, Cemilköy, Tahar, Gördeles, Kızılkaya ve Valibabatepe) yaklaşık 20000 km2'lik bir alan kaplamaktadır. Geniş piroklastik ürünler kıtasal ortamlarda oluşmaktadır. Bu ürünler akarsu-gölsel sedimanlar ve çeşitli volkanik merkezlerden türeyen lav akışları ile ara katmalı olarak bulunmaktadırlar. Bu çalışma kapsamında, Valibabatepe ignimbiriti dışında, ignimbirit birimleri için 206Pb/238U zirkon kristalleşme yaşları, zirkon iz element bileşimleri ve oksijen izotopları belirlenmiştir. Kavak, Zelve, Sarımadentepe ve Sofular gibi yaşlı olan ignimbiritler için 206Pb/238U zirkon yaşı 10-8 My arasında belirlenmiş olup, daha genç olan Cemilköy, Gördeles, Tahar ve Kızılkaya ignimbiritleri için ise 7-5 My arasında ortalama zirkon yaşları elde edilmiştir. Bu yaşlar birimlerin stratigrafik pozisyonları ve literatürdeki 40Ar/39Ar yaşları ile uyumluluk göstermektedir. 206Pb/238U zirkon kristalleşme yaşları, zirkon iz element (U, Ti, Y, Hf) ve oksijen izotopları verileri ile birlikte Miyosen-Pliyosen ignimbiritlerinin mutlak kronostratigrafisini ortaya koymaktır. Zirkon kimyası, oksijen izotop ve zirkon kristalleşme yaşlarının yanı sıra zirkon kristallerinden Ti termometresi ve zirkon tipoloji metodu ile zirkon kristalleşme sıcaklıkları elde edilmiştir. Bu çalışmada Ti termometresinden (ignimbiritlerden) ve zirkon tipoloji metodundan (ignimbiritlerden ve riyolitik dom/lavlardan) elde edilen sıcaklık verilerinin karşılaştırılmaları amaçlanmıştır. Zirkon tipolojisine dayanan jeotermometrik değerlendirmeler bazı birimler için zirkon Ti termometre çalışmaları ile karşılaştırılabilen değerler sunmaktadır (Gördeles, Cemilköy ve Kızılkaya). Sonuç olarak, zirkon kimyası ve 206Pb/238U yaşlarının belirlenmesi ile birbirine yakın patlama yaşlarına sahip birimlerin tefra kronostratigrafisi ortaya konulmuştur. Buna ek olarak, zirkon tipolojisi ile ignimbiritlerin ve domların kaynaklarına ve sıcaklık gelişimine dair veriler sağlanabileceği sonucuna varılmıştır.