Algılanan ebeveynlik biçimleri, erken dönem uyumsuz şemalar ve kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkiler: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REYHAN ARSLAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ELİF BARIŞKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, kişiler arası bağımlılığın kökenine ilişkin olduğu düşünülen faktörlerin, erken dönem yaşantıları temel alan Şema Terapi Modeli çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul ilinde bulunan çeşitli üniversitelerde öğrenimine devam etmekte olan (386'sı kadın, 232'si erkek) toplam 618 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada yer alan değişkenlerin ölçülmesi amacıyla Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ), Young Şema Ölçeği- Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), Kişiler Arası Bağımlılık Ölçeği (KBÖ) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışmada yanıt aranan sorular doğrultusunda, ilk olarak kişiler arası bağımlılık eğilimi ile çeşitli sosyodemografik değişkenler arasındaki ilişkilere, ardından araştırmada yer alan değişkenlerin (algılanan ebeveynlik biçimleri, erken dönem uyumsuz şemalar, kişiler arası bağımlılık eğilimi) birbirleriyle olan ilişkilerine ve bu değişkenlerin cinsiyet açısından farklılaşıp farkılaşmadığına ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Buna göre, araştırmada yer alan değişkenler arasında çeşitli düzeylerde anlamlı ilişkiler bulunduğu ve bu değişkenlerin cinsiyet açısından farklılaştığı görülmüştür. Son bölümde ise, algılanan ebeveynlik biçimleri ile kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracı rolünün belirlenmesine yönelik yapılan analizler, kadın ve erkekler için ayrı ayrı yürütülmüştür. Çalışmanın sonuçları, genel olarak, Şema Terapi Modelini destekler niteliktedir. Buna göre, kadın ve erkek katılımcılarda kuralcı/kalıplayıcı, aşırı koruyucu/evhamlı, koşullu/başarı odaklı, kötümser/endişeli, cezalandırıcı ve değişimi kapalı/duyguları bastıran ebeveyn algıları ile kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkide zedelenmiş otonomi ve diğeri yönelimlilik şema alanlarının aracı rolü bulunmaktadır. Öte yandan, küçümseyici/kusur bulucu ebeveyn algılarının yalnızca kadın katılımcılarda; aşırı izin verici/sınırsız ebeveyn algılarının ise yalnızca erkek katılımcılarda zedelenmiş otonomi ve diğeri yönelimlilik şema alanları aracılığıyla kişiler arası bağımlılık eğilimini yordadığı görülmüştür. Sonuç olarak, çalışma bulguları, algılanan ebeveynlik biçimleri ile kişiler arası bağımlılık eğilimi arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şema alanlarının aracı rol oynadığına işaret etmektedir. Anahtar Sözcükler Şema Terapi Modeli, erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveynlik biçimleri, kişiler arası bağımlılık