Adler-dreikurs yaklaşımına dayalı ebeveynlik psikoeğitim programının etkililiği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞBA DEMİRBAĞ

Danışman: Meliha Tuzgöl Dost

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı ilkokul kademesinde çocuğu bulunan ebeveynlere yönelik Adler-Dreikurs Yaklaşımına Dayalı Ebeveynlik Psikoeğitim Programı (ADDYDEPP) geliştirerek, ADYDEPP'in ebeveynlerin pozitif disiplin yaklaşımına etkisinin incelenmesidir. Araştırmada temel amaca ek olarak, Pozitif Disiplin Ebeveyn Ölçeği (PDEÖ) geliştirme çalışması da yapılmıştır. Araştırma karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desende yürütülmüştür. İlk aşamada ebeveynlerin pozitif disiplin yaklaşımı deneyimleri incelenmiştir. İkinci aşamada, ilk aşamadan elde edilen sonuçlar ve alan yazın doğrultusunda PDEÖ geliştirilmiştir. Son aşamada ise ADYDEPP geliştirilmiş ve ADYDEPP'in etkisi ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen ile sınanmıştır. ADYDEPP uygulandıktan bir ay sonra ise izleme testi uygulanmıştır. Deney grubuna her bir oturum 90-120 dakika arasında değişen sekiz oturum ADYDEPP uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Araştırmanın ilk aşamasında, Yarı Yapılandırılmış Ebeveyn Görüşme Formu, sonraki aşamalarda, PDEÖ ve Öz Değerlendirme Formu ile veri toplanmıştır. Ebeveynlerin pozitif disiplin yaklaşımına ilişkin deneyimlerinin incelendiği aşamada, bulgular pozitif disiplin yaklaşımının teşvik, pozitif modelleme, aile toplantıları, doğal ve mantıksal sonuçlar şeklinde ifade edilen ebeveynlik becerilerini desteklemiştir. Ölçek geliştirme aşamasında, PDEÖ'nün psikometrik özelliklerine ilişkin kanıtlar toplanarak ölçek kullanıma hazır hale getirilmiştir. Deneysel çalışmada ise, ADYDEPP'nin ebeveynlerin pozitif disiplin yaklaşımını geliştirmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar alan yazın doğrultusunda tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.