Öğrencilerin ve öğretim elemanlarının e-öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeylerinin incelenmesi: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER DEMİR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HALİL YURDUGÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişen Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) ile birlikte öğretimde ve eğitimde yeni anlayışlar ortaya çıkmıştır. Bu anlayışların en önemlilerinden birisi e-öğrenmedir. E-öğrenme öğrenenlere bilgiyi hızlı ve ucuz bir şekilde iletmek için sıklıkla kullanılmaktadır. Bu noktada öğrenenlerin ve öğreticilerin e-öğrenmeye ne kadar hazır oldukları sorusu gündeme gelmektedir. Araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin ve akademik personelinin e-öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeylerini saptamak ve bu saptamaya dayanarak bahsi geçen iki paydaşın e-öğrenme hazır bulunuşluk düzeylerini geliştirecek önerilerde bulunmaktır. Araştırmada iki farklı gruptan veri toplanmıştır. İlk olarak üniversite öğrencilerinden, ikinci olarak ise akademik personelden veri toplanmıştır. Üniversite öğrencisi kısmını Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 1802 öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmada üniversite öğrencilerine araştırmacı tarafından geliştirilen Üniversite öğrencilerinin e-öğrenmeye hazır bulunuşluğu ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca üniversite öğrencilerine demografik bilgileri, öğrenim bilgileri yanı sıra, bilgi ve iletişim teknolojileri kullanım tercihlerini içeren bir anket de uygulanmıştır. Akademik personeli kısmını ise Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde görev yapan 96 akademik personel oluşturmuştur. Araştırmada akademik personele akademik personelin e-öğrenmeye hazır bulunuşluğu ölçeği uygulanmıştır. Üniversite öğrencilerinin e-öğrenmeye hazır bulunuşluğu ölçeğinde olduğu gibi akademik personele de demografik bilgilerini ve BİT kullanım tercihlerini içeren bir anket uygulanmıştır. Araştırma kapsamında geliştirilen ölçeklere ilişkin bulgulara bakıldığında, "üniversite öğrencilerinin e-öğrenmeye hazır bulunuşluğu ölçeğinin" 33 madde ve 6 faktörden oluştuğu bulunmuştur. Bahsi geçen ölçeğin faktörleri şu şekildedir: Bilgisayar öz yeterliği, internet öz yeterliği, çevrimiçi iletişim öz yeterliği, kendi kendine öğrenme, öğrenen kontrolü ve son olarak e-öğrenmeye yönelik motivasyondur. Ölçeğin genel Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0,93 olarak elde edilmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen ikinci ölçek olan "akademik personelin e-öğrenmeye hazır bulunuşluğu" ölçeğinin ise 35 madde ve 4 faktörden oluştuğu bulunmuştur. Bu ölçeğin faktörleri şu şekildedir: Bilgi ve iletişim teknolojileri kullanım öz yeterliği, e-öğrenmede kendine güven, e-öğrenmeye yönelik tutum ve e-öğrenmeye yönelik eğitim ihtiyacı. Ölçeğin genel Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0,92 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre üniversite öğrencilerinin e-öğrenmeye hazır olmak için gerekli fiziksel donanıma sahip oldukları tespit edilmiştir. Üniversite öğrencileri internete en çok evlerinden bağlanmakta ve bunun için en çok dizüstü bilgisayar kullanmaktadırlar. Ayrıca üniversite öğrencileri interneti ve sosyal ağ sitelerini sık sık kullanmaktadırlar. Bunun yanında üniversite öğrencilerinin internet öz yeterlik seviyeleri oldukça yüksek iken, e-öğrenmeye yönelik motivasyonlarının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Veriler eğitim fakültesinin programlarına göre analiz edildiğinde, bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi, Alman dili eğitimi ve fizik eğitimi programlarının e-öğrenmeye hazır olan grupta yer alırken, ilköğretim matematik eğitimi ve psikolojik danışma ve rehberlik programının e-öğrenmeye hazır olmayan grupta yer aldığı görülmüştür. Üniversite öğrencilerinin sınıf düzeyine göre e-öğrenmeye hazır bulunuşlukları da incelenmiş ve sınıf düzeyi arttıkça üniversite öğrencilerinin e-öğrenmeye daha hazır olduğu sonucuna ulaşılmıştır. E-öğrenmeye hazır bulunuşluğun faktörlerinin internet kullanım amaçları ile pozitif yönde anlamlı ilişki verdiği de diğer bulgular arasındadır. Akademik personele ilişkin bulgulara gelindiğinde, akademik personelin en yüksek düzeyde bilgi ve iletişim teknolojileri kullanım öz yeterliği faktörüne, en düşük düzeyde ise e-öğrenmede kendine güven faktörüne sahip olduğu bulunmuştur. Bunun yanı sıra, akademik personelin e-öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeylerinin ünvanlara göre değişmediği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda üniversite öğrencilerinin ve akademik personelinin e-öğrenmeye hangi nedenlerden dolayı hazır olmadıkları belirlenmiş ve araştırmanın bulgulardan yola çıkarak üniversite rektörlüklerine ve diğer yetkili mercilere bahsi geçen iki paydaşı e-öğrenmeye daha hazır hale getirecek önerilerde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: E-öğrenme, hazır bulunuşluk, e-öğrenmeye hazır bulunuşluk, öğretmen adayları, eğitim fakültesi akademik personeli.