TÜRKİYE'DE ADALET HİZMETLERİ TALEBİNİN BELİRLEYİCİLERİ: YAŞAM MEMNUNİYETİ YÖNTEMİ İLE BİR UYGULAMA 2004-2012

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEVİLAY ECE GÜMÜŞ ÖZUYAR

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, yaşam memnuniyeti yöntemini kullanarak Türkiye'de yaşayan bireylerin bir tam kamusal mal olan adalete ilişkin tercih ve taleplerini etkileyebilecek sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik özellikler ile beklenti gibi kişisel duygu ve düşüncelerin ortaya çıkarılması ve kamusal hizmet sunum performans algılarının tespit edilmesidir. Çalışmada adalet malının incelenmesinin sebepleri ise tüm bireylerin ortak tüketimine koşulması ve toplumdaki hiçbir bireyin bu malın sunumundan dışlanamaması nedeniyle toplumun genel kanılarını diğer mal ve hizmetlere göre daha iyi yansıtacağına inanılması, hiçbir şekilde özel sektörde muadili olmaması, bireysel değer yargılarıyla oldukça ilintili olması ve araştırma yapılan yıllar arasında adalet hizmetinin niteliğinin köklü bir değişime uğramamasıdır. Adalet malı üzerine gerek yerli gerekse yabancı literatürde detaylı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu tez çalışmasında 2004-2012 TÜİK Yaşam Memnuniyeti Anket verileri, ikili probit regresyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada yürütülen çoklu nesne incelemelerinde bireylerin yaşlarının ve medeni hallerinin adalet malının sunumuna yönelik memnuniyetleri üzerinde önemli bir etkisi olmadığı; gelir, cinsiyet, yaşanılan yer, eğitim ve geleceğe yönelik beklentilerinin ise oldukça önemli etkilerinin bulunduğu saptanmıştır. Ayrıca bireylerin yasaların adil ve tarafsız uygulanmasına yönelik görüşleri ile mahkemeye başvurma durumlarının da sunum memnuniyetini etkilediği tespit edilmiştir. Genel olarak kentlerde yaşayan, eğitim ve gelir seviyesi yüksek bireylerin bahsi geçen malın sunumundan memnun olmadıkları görülmüştür. Türkiye için geleceğe yönelik beklentileri yüksek olan bireylerin adalet hizmetinin sunumundan daha memnun oldukları saptanmış, bireylerin hizmet sunum performansına yönelik algılarının kişisel özellikler ve malın sunumuna yönelik düşünceler tarafından belirlendiği anlaşılmıştır.