E-öğrenme ortamları için sürdürülebilir dikkat düzeyi ile bağlamsal ipucu kullanımının örtük bellek performansına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALE ILGAZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ARİF ALTUN
Özet:Bu çalışmanın temel amacı e-öğrenme ortamlarında farklı sunum türlerindeki bağlamsal ipucu kullanımının yine farklı sürdürülebilir dikkat düzeylerindeki bireylerin örtük bellek performanslarına olan etkisini araştırmaktır. Çalışma, Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Eğitimi Teknolojileri bölümü 1., 2., 3. ve 4. sınıflarında öğrenim gören 76 öğrencinin gönüllü katılımı ile yürütülmüştür. Katılımcıların sürdürülebilir dikkat düzeylerini belirlemek amacıyla Yale Üniversitesi'nde Çoklu Nesne Takibi (ÇNT) Paradigmasına göre geliştirilmiş olan bilgisayar tabanlı bir test kullanılmıştır. Test dokunmatik bir ekran üzerinde çalışmaktadır. Test; alıştırma, kolay, orta ve zor seviyelere ait dört aşamadan oluşmaktadır. Katılımcıların her bir aşamadan aldıkları puanların ortalamaları kişinin sürdürülebilir dikkat puanı olarak ele alınmış ve katılımcılar bu puanlara göre yüksek ve düşük olmak üzere iki gruba ayrılmışlardır. Farklı ipucu sunum türlerinin yerleştirilmesi için katılımcıların daha önce görmedikleri bir hikâye seçilmiştir. Statik ve dinamik ipucu içeren iki ayrı hikâye okuma arayüzü hazırlanmıştır. Sürdürülebilir dikkat düzeylerine göre yüksek ve düşük olarak iki gruba ayrılan 44 katılımcıdan aynı dikkat düzeyinde olanlar seçkisiz bir şekilde dinamik ve statik ipucu içeren ortamlara atanmıştır. Hikaye okuma görevini tamamlayan katılımcılara oyalama görevi olarak matematiksel işlemler testi uygulanmıştır. Bu teste verilen cevaplar değerlendirilmemiştir. Oyalama görevinin ardından katılımcıların örtük bellek performanslarını belirlemek amacıyla kelime kökü tamamlama testi uygulanmıştır. Verilerin analizinde parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel analizler kullanılmıştır. Kelime kökü tamamlama test puanlarından elde edilen veriler α= 0.05 anlamlılık düzeyinde 2x2 (Düşük sürdürülebilir dikkat düzeyi. Yüksek sürdürülebilir dikkat düzeyi x Statik ipucu. Dinamik ipucu) faktöriyel ANOVA ile çözümlenmiştir. Sonuçlar; sürdürülebilir dikkat düzeyi ve farklı sunum türlerindeki bağlamsal ipucu kullanımının örtük bellek performansı üzerinde ortak bir etkisinin olmadığını göstermektedir [F(1, 40)= 3.563, p>.05]. Katılımcıların örtük bellek performansları; sürdürülebilir dikkat düzeyleri göz ardı edilerek, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenleri açısından analiz edilmiş ve örtük bellek performansının α= 0.05 anlamlılık düzeyinde farklılık göstermediği bulunmuştur. Sürdürülebilir dikkat düzeyleri göz ardı edilerek ipucu sunum türünün örtük bellek performansı üzerinde etkilerinin incelendiği analizde ise anlamlı farklılık bulunmuştur. Bu farklılık statik ipucu içeren ortamdaki bireylerin örtük bellek performanslarının (X ̅=11.05), dinamik ipucu içeren ortamdakilere göre (X ̅=9.27) daha yüksek olduğu yönündedir. Katılımcılardan 15'i de göz izleme cihazının bulunduğu bilgisayarda uygulamaya katılmışlardır. Toplam odaklanma sayısı, odaklanma uzunlukları, ilk odaklanma zamanı ve ilk odaklanma süresi göz metriklerine ilişkin analizler yapılmış olup bu analizlerde anlamlı farklılık bulunmamıştır. Araştırmada; bireylerin örtük bellek performansında sürdürülebilir dikkat ve bağlamsal ipucu kullanımının ortak bir etkisi bulunmamıştır. Bu bulgu alanyazındaki örtük bellek üzerinde dikkatin etkisinin olmadığını belirten araştırmaları destekler niteliktedir. Sürdürülebilir dikkat düzeyi göz ardı edilerek yapılan analizlerde bağlamsal ipucu kullanımının örtük bellek performansı üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Bu etkinin statik bir ipucu kullanılan ortam lehine olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Dikkat, sürdürülebilir dikkat, bağlamsal ipucu, e-öğrenme, örtük bellek