Batı Karadeniz (İstanbul), orta (Gazipaşa) ve doğu (Tufanbeyli-Saimbeyli) Toroslar'da erken silüriyen-orta devoniyen istiflerinin konodont taksonomisi, biyostratigrafisi ve çökelme ortamları

DİLEK GÜLNUR DEMİRAY

Batı Karadeniz (İstanbul), orta (Gazipaşa) ve doğu (Tufanbeyli-Saimbeyli) Toroslar'da erken silüriyen-orta devoniyen istiflerinin konodont taksonomisi, biyostratigrafisi ve çökelme ortamları

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLEK GÜLNUR DEMİRAY

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): UĞUR KAĞAN TEKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Erken Silüriyen-Orta Devoniyen yaşlı istiflerden Batı Karadeniz (İstanbul)'de, İstanbul Birimi'nden, iki adet; Orta Toroslar (Gazipaşa, Antalya)'da Antalya Napları'ndan Tahtalıdağ Napın'dan iki adet; Doğu Toroslar (Tufanbeyli-Saimbeyli, Adana)'da Geyikdağı Paraotoktonu'ndan üç adet olmak üzere toplam yedi adet kesit ölçülmüştür. Ölçülen yedi adet kesitten elde edilen konodont faunaları tanımlanmış ve bu faunalar yardımıyla standart konodont zonları belirlenmiştir. Elde edilen konodont faunalarının Konodont Renk Değişim İndeksleri (CAI) tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca ölçülen kesitler boyunca derlenen kireçtaşı örneklerinde gerçekleştirilen mikrofasiyes çalışmalarıyla kesitlerin çökelme ortamları belirlenmiştir. Birinci Bölge: İstanbul Birimi'nden Çubuklu ve Mihrabat ÖSK'ları Erken Devoniyen yaşlı, Pelitli Formasyonu'nun Soğanlık Üyesi'nden ölçülmüştür. Çubuklu ÖSK'sından elde edilen konodont faunaları postwoschimidti, delta (omoalpha-trigonicus) zonlarına karşılık gelmekte ve Lohkoviyen (Erken Devoniyen) yaşını vermektedir. Bu kesite ait Konodont faunalarının renk değişim indeksleri CAI 4,5-5 olarak saptanmıştır. Bu değer kayaçların 300-480oC sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Çubuklu ÖSK'sından derlenen kireçtaşı örneklerinde gerçekleştirilen mikrofasiyes çalışmaları sonucunda kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının açık platform olduğu tespit edilmiştir. Mihrabat ÖSK'sından elde edilen konodont faunaları ile delta (omoalpha-trigonicus) zonuna karşılık gelmekte ve faunaların yaşı geç Lohkoviyen (Erken Devoniyen)'dir. Kesitten tanımlanan Konodont faunalarının CAI değerleri 5 olup, bu değer kayaçların 300-480oC'sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Kesitten derlenen kireçtaşları üzerinde yapılan mikrofasiyes çalışmalarıyla kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının açık platform olduğu saptanmıştır. İkinci Bölge: Antalya Napları'ndan, Tahtalıdağ Napı'na ait Silüriyen yaşlı Sapandere Formasyonu'nda Kocaketir ÖSK'sı ve Erken Devoniyen yaşlı Güneyyaka Formasyonu'nda ise Yaylacık ÖSK'sı ölçülmüştür. Kocaketir ÖSK'sından elde edilen konodont faunaları Kockelella crassa ve Ozarkodina excavata hamata zonlarına karşılık gelmektedir ve geç Ludlov (Geç Silüriyen) yaşındadır. Kesitten saptanan konodontların CAI değerleri 4'dür ve bu değer kayaçların 190-300oC sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Kesitte yapılan mikrofasiyes çalışmaları sonucunda bu kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının yamaç olduğunu göstermektedir. Yaylacık ÖSK'sından elde edilen Konodont faunaları woschimidti ve postwoschmidti Zonlarına karşılık gelmektedir ve bu faunaların yaşı Lohkoviyen (Erken Devoniyen)'dir. Kesitten elde edilen konodont faunalarının CAI değerleri 3,5 olarak tespit edilmiş olup bu değer kayaçların 110-190oC sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Kesitten derlenen kireçtaşları üzerinde gerçekleştirilen mikrofasiyes çalışmaları kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının açık platform olduğunu göstermektedir. Geyikdağı Paraotoktonu'na ait Silüriyen yaşlı Yukarıyayla Formasyonu'ndan Pekmezli ÖSK'sı; Silüriyen yaşlı Puşçutepe, Yukarıyayla ve Sıradamlar Formasyonlarından Gökmenler ÖSK'sı; Orta Devoniyen yaşlı Şafaktepe Formasyonu'ndan Bozgüney ÖSK'sı ölçülmüştür. Pekmezli ÖSK'sından elde edilen konodont faunaları kesitin alt seviyelerinin Pterospathodus amorphognathoides amorphognathoides Zona karşılık geldiğini göstermektedir. Kesitin tamamından elde edilen Konodont faunalarının yaşı Landoveri-geç Lohkoviyen (Silüriyen-Erken Devoniyen) yaşındadır. Konodont faunalarının renkleri CAI 4 karşılık gelmekte ve buda kayaçların 190-300oC sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Kesitten derlenen örnekler üzerinde yapılan mikrofasiyes çalışmaları sonucunda kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının yamaç önü olduğu tespit edilmiştir. Gökmenler ÖSK'sından elde edilen konodont faunaları geniş zaman aralığını (Ludlov-Pridoli; Geç Silüriyen) göstermektedir bu nedenle Konodont biyozonu tespit edilememiştir. Ancak elde edilen konodont faunaları ile CAI 4 değeri tespit edilmiştir. Bu değer kayaçların 190-300oC sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Kesitten derlenen kireçtaşı örnekleri üzerinde yapılan mikrofasiyes çalışmaları sonucunda kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının yamaç önü olduğu tespit edilmiştir. Bozgüney ÖSK'sından elde edilen Konodont faunaları Givesiyen (Orta Devoniyen) yaşındadır. Kesitten elde edilen Konodont faunaları Polygnathus ansatus zona karşılık gelmektedir. Kesitten elde edilen Konodont faunalarının CAI değerleri 3,5-4 olup bu değer kayaçların 110-300oC sıcaklığa maruz kaldığını göstermektedir. Kesitten derlenen kireçtaşı örnekleri üzerinde gerçekleştirilen mikrofasiyes çalışmaları sonucunda kesiti oluşturan kayaçların çökelme ortamının açık platform olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında yedi adet ÖSK'dan elde edilen Konodont faunalarından 9 cinse ait 1 adeti yeni tür (Ozarkodina dentatuslobis n. sp.) olmak üzere 41 tür, alttür ve morfotip tanımlanmıştır. Elde edilen konodont faunaları ile 7 adet Konodont biyozonu tanımlanmıştır.