İnsan onurundan insanın kırılganlığına: İnsan haklarının temelinde yatan kavramları yeniden ele almak

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İnsan Hakları A.B.D., Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF ÇELİK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HARUN TEPE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan Hakları teorisinde, haklara kaynaklık sorusuna cevap olarak beliren kavramların başında insan onuru yer almaktadır. Bu çalışma, tanım ve sınırları belirsiz olduğu düşünülen insan onuru kavramını tarihsel, felsefi ve hukuki bir bakış açısıyla ele almakta; insan hakları teori ve pratiğinde kavram açısından konu olabilecek soru ve sorunları ortaya koymakta ve kavramın insan hakları teori ve pratiği bakımından elverişliliğini sorgulamaktadır. İnsan onuruna ilişkin bu sorgulama, yakın dönemde ortaya atılmış iki alternatif kavram olan insan kırılganlığı ve insan olanakları/yapabilirlikleri kavramlarına başvurulmasını gerekli kılmaktadır. Çalışma, sözü edilen kavramların insan hakları temellendirmelerinde insan onurunun yerini alıp alamayacağı sorusunun yanı sıra, bunların insan onuruna teorik bir içerik sağlayıp sağlayamayacağı konusuna da eğilmektedir. Böylelikle çalışma, hem insan onuruna ilişkin soru işaretlerini ortaya koymakta hem de kavrama, insan haklarına konu olabilmek bakımından olası bir içerik sağlayabilmenin yolunu aramaktadır. Bu bakımdan her üç kavramın da insan hakları teori ve pratiğine olası katkıları ve iş görebilirlikleri ortaya konulmaktadır. Tezin ilk bölümü çalışmanın omurgası olan insan onuru kavramına odaklanmakta ve kavrama ilişkin etraflı bir irdeleme sunmaktadır. Takip eden bölümlerse insan onuru ve insan hakları ile olan ilgisi bakımından insan kırılganlığı, insan olanakları/ yapabilirlikleri kavramlarını ele almaktadır. Anahtar Sözcükler İnsan Hakları, İnsan Hakları Teorisi, İnsan Onuru, İnsan Kırılganlığı, Olanaklar, Yapabilirlikler