A Comparative analysis of the Turkish translations of Virginia Woolf's Mrs. Dalloway
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mütercim Tercümanlık A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ELEM ÖZTÜRK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ASALET ERTEN
Özet:20. yüzyıl dünya edebiyatına damgasını vuran Mrs. Dalloway, Virginia Woolf'un en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu roman, Woolf'un kullandığı anlatım biçemi ile ön plana çıkmış ve Woolf kullandığı tekniğin öncülerinden biri haline gelmiştir. Bu nedenle, Mrs. Dalloway'in Türkçeye nasıl çevrildiğini ve dolayısıyla Türk kültüründe nasıl alımlandığını bilmek oldukça önemlidir. Mrs. Dalloway Türkçeye beş farklı çevirmen tarafından kazandırılmıştır. Bu tezde tüm bu çeviriler, Katharina Reiss'ın öne sürdüğü çeviri eleştirisi modeli çerçevesinde incelenecektir. Reiss çeviri eleştirisine geçmeden önce, metnin türünün belirlenmesi gerektiğini vurgulamış ve bu metin türlerini içerik odaklı metinler, biçim odaklı metinler, ikna odaklı metinler ve işitsel-görsel odaklı metinler olmak üzere dörde ayırmıştır. Metin türünü belirledikten sonra ise, çevirmenlerin seçimlerinin dil içi ve dil dışı öğeler bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Reiss dil içi öğeleri, anlamsal öğeler, sözcüksel öğeler, dilbilgisel öğeler ve biçemsel öğeler olmak üzere dört başlık altında incelemiş ve ancak bu öğeleri kaynak metinden hedef metine aktarabilen çevirmenlerin yeterli bir çeviri ortaya koyabileceğini öne sürmüştür. Bu bağlamda, bir çeviri eleştirmeninin görevi hedef metne aktarılan bu öğeleri eşdeğerlik, yeterlilik, doğruluk ve biçem benzerliği çerçevesinde değerlendirmektir. Reiss dil dışı öğeleri ise anlık durum, konu faktörü, zaman faktörü, yer faktörü, izleyici faktörü, konuşmacı faktörü ve etkileyici ifade olmak üzere yedi gruba ayırmıştır. Reiss'a göre, bir çeviri eleştirmeninin, sadece metin türünün özelliklerine ya da o metne uygun dil kullanımına odaklanması yeterli olmayacaktır. Bu durumda, çevirmenlerin ve çeviri eleştirmenlerinin dil dışı öğelerin hedef metin üzerindeki etkisini göz önünde bulundurmaları gerekir. Sonuç olarak bu tez, Aixela'nın ortaya koyduğu çeviri stratejileri bağlamında, çevirmenlerin kullandıkları çeviri stratejilerini belirlemeyi ve kullanılan stratejilerin hangisinin daha uygun bir çeviri yapılmasını sağladığını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.