Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki etik davranışları algılama düzeylerinin ve etik ikilemleri çözümlemelerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA DURAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NEFİSE SEMRA ERKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, okul öncesi öğretmenlerinin mesleki etik davranışları algılama düzeylerini belirlemek ve etik ikilemlere nasıl çözümler üreteceklerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın çalışma grubunu, 2013-2014 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Ankara'nın merkez 8 ilçesinde (Çankaya, Yenimahalle, Etimesgut, Keçiören, Sincan, Mamak, Altındağ ve Gölbaşı) görev yapan 205 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın deseni nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı, karma desendir. Örnekleme ait demografik özellikleri belirlemek amacıyla, araştırmacı tarafından hazırlanan 6 soruluk "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmeninin etik davranışlarının ölçülmesinde, Sakin (2007) tarafından geliştirilen, Okul Öncesi Öğretmeninin Etik Davranışları Ölçeği" (OÖEDÖ) kullanılarak araştırmanın nicel verileri toplanmıştır. Bu sonuçlara göre öğretmenlerden etik algıları yüksek olan grup üst grup, düşük olan grup ise alt grup olarak belirlenmiştir. Üst gruptaki öğretmenlerden (%27'lik grup, 55 öğretmen) 8 ve alt gruptaki öğretmenlerden (%27'lik grup, 55 öğretmen) 8 olmak üzere toplam 16 öğretmen ile "Etik İkilemler Senaryolar Formu" doğrultusunda bireysel görüşmeler yapılmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan, "Etik İkilemler Senaryolar Formu", öğretmenlerin mesleki uygulamaları sırasında karşılaşabilecekleri ikilem durumlarını örnekleyen 5 senaryodan oluşmaktadır. Öğretmenlere sunulan bu senaryolara ilişkin öğretmen görüşleri nitel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, okul öncesi öğretmenlerinin etik davranışları algıları yüksek çıkmıştır. Bununla birlikte, öğretmenlerin, etik davranışları algılama düzeylerinin yaş ve mesleki kıdeme göre değişmediği bulunmuştur. Fakat öğretmenlerin etik davranışları algılarının, mezun oldukları bölüme, lisansüstü eğitim yapma durumlarına ve çalıştıkları kurum türüne göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Öğretmenlerin etik davranışları algıları puanlarının sıralamasına göre, en yüksek puan ortalaması "Dürüstlük ve Yardımseverlik" boyutunda iken en düşük puan ortalaması ise 'Demokrasi ve Eşitlik' boyutunda çıkmıştır. Öğretmenlerin senaryolarla ilgili görüşleri incelendiğinde, genel olarak üst grupta yer alan öğretmenlerin alt grupta yer alan öğretmenlere kıyasla, olaylara daha hassas, bilinçli ve dikkatli yaklaştıkları sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçlarına bağlı olarak, okul öncesi öğretmenlerinin konuyla ilgili eğitimden geçirilmesine, öğretmenlere mevzuatla ilgili hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim verilmesine, okul öncesi öğretmenleri için bir "Etik Rehberi" ve ulusal çapta etik kodların oluşturulmasına dair önerilerde bulunulmuştur.