Teklifsiz Dil ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Teklifsiz Dilin Yeri ve Önemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türkiyat Araştırma A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA DARICI
Danışman: Şevkiye Ece Korkut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı alanyazında üzerinde yeterli çalışma yapılmamış olan "teklifsiz dil" kullanımının kapsamını ve diğer dil kullanımlarından farklarını ortaya koymak, ardından yabancı dil olarak Türkçe kullanımında teklifsiz dilin yerini belirlemektir. Çalışmanın ilk bölümünde konunun temelini oluşturan dil kavramı ile tarihsel süreç içerisinde dilbilim ve alt alanları açıklanmıştır. Teklifsiz dilin toplumdilbilimin konu alanına girmesinden dolayı 2. bölümde toplumdilbilime, tarihçesine ve genel dil türlerine yer verilmiştir. Çalışmanın "Yabancı Dil Öğretiminde Çağdaş Yaklaşım ve Teknikler" başlıklı 3. bölümünde son yıllarda öne çıkarak alanda sıklıkla uygulanan "iletişimsel yaklaşım", "eylem odaklı yaklaşım" ve "yapılandırmacı yaklaşım" üzerinde durulmuştur. Çalışmanın 4. bölümünde ise teklifsiz dile giriş yapılarak, argo ve ölçünlü dil kavramlarıyla arasındaki farklar açıklanmaya çalışılmıştır. Teklifsiz dilin gündelik hayatta ne sıklıkla kullanıldığını gösterebilmek amacıyla ODTÜ Sözlü Türkçe Derlemindeki sesli kayıtlar ve çevriyazılar incelenmiş, derlemde geçen teklifsiz sözcük ve sözceler sözcük türü ve edimsöz değerleri ile birlikte listelenip bu kullanımların sözlüklerde hangi dil düzeyleriyle verildiği açıklanmıştır. Yine aynı bölümde alanda en çok kullanılan yabancı dil olarak Türkçe öğretim kitaplarının A1, A2, B1 ve B2 seviyelerinde geçen teklifsiz dil kullanımları taranıp sözlü derlemde yapılan incelemeler burada da yapılmıştır. Son olarak da sözlü derlemden elde edilen bulgularla yabancı dil olarak Türkçe kitaplarından çıkan "teklifsiz dil" verileri karşılaştırılmıştır. Araştırma ve değerlendirmenin sonunda gündelik dilde çok kullanılmasına rağmen yabancı dil olarak Türkçe öğretim kitaplarının yeteri kadar teklifsiz dile yer vermediği saptanmış ve bu konuda öneriler getirilmiştir.