Beypazarı-Çayırhan yöresindeki sedimanter birimlerin mineralojik ve jeokimyasal incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği A.B.D., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜL UYANIK SÖNMEZ
Danışman: Abidin Temel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çayırhan volkanosedimanter havzası, Ankara'nın kuzeybatısında, Orta Anadolu'da yer almaktadır. Taban kayaçlarını Neojen öncesine ait metamorfikler, ofiyolitler, granitler ve kireçtaşları oluşturmaktadır. Taban kayaçları üzerine uyumsuzlukla, Paleosen-Eosen yaşlı olan Kızılbayır Formasyonu, Kızılbayır Formasyonu üzerine ise, Miyosen-Pliyosen yaşlı sedimanter birimler gelmektedir. Birbirleri ile uyumlu sedimanter birimler yaşlıdan gence doğru: Çoraklar, Hırka, Karadoruk, Bozçayır, Kırmızıtepe ve Softa Formasyonları'ndan oluşmaktadır.Birimlerden alınan örneklerin mineralojik bileşimleri, X-ışını kırınım analizlerine göre, kil mineralleri, analsim, klinopitilolit, feldispat, kuvars, opal-CT, kalsit, dolomit, manyezit, jips ve mika minerallerinden oluşmaktadır. Zeolit minerallerinin (analsim ve klinoptilolit), piroklastik malzemenin tuzlu ve alkali göl ortamında bozunması sonucu oluştuğu düşünülmektedir. Karbonat ve jips örneklerinin Na ve SO4 konsantrasyonlarnın tatlı suya daha yakın olması, tuzlu ve alkalin karaktere sahip olan bir göl ortamında oluştuğunu göstermektedir. En yaygın kil minerallerinden, illit ve kloritin muhtemelen detritik kökenli olduğu, simektitin ise volkanoklastik malzemenin hidrolizi sunucu oluştuğu düşünülmektedir. Jeokimyasal analiz verileri, inceleme alanındaki sedimanter birimlerin, homojen bir kaynaktan türemediklerini göstermekte ve büyük oranda felsik magmatik, kısmen de ortaç kökene işaret etmektedir. Th-Sc-Zr/10 tektonik ortam ayırtman diyagramı, örneklerin önemli bir kısmının kıtasal ada-yayı bölgesine düştüklerini göstermekte olup, bu bulgu Türkiye'nin Miyosen sonrası tektonik ortam koşulları ile uyumludur. U/Th ve Ni/Co element oranları, çalışma alanında genel olarak oksik paleo-ortam koşullarının egemen olduğunu işaret etmekte ve Çoraklar ve Hırka Formasyonları'nın çökeliminde, anoksik ve suboksik paleo-ortam koşulları egemendir. Çoraklar ve Hırka Formasyonlar'ı için indirgen paleo-ortam koşullarının mevcudiyeti, Çoraklar Formasyonu'ndaki kömür damarlarının, Hırka Formasyonu'nda ise bitümlü şeylin varlığıyla desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Çayırhan, Ankara, mineraloji, jeokimya, zeolit, jips, karbonat, kil